UE upraszcza finansowanie transportu. TBER otwiera drogę do szybszych inwestycji

Z kolei przedsiębiorcy uruchamiający nowe komercyjne połączenia towarowe będą mogli liczyć na wsparcie sięgające 80 proc. kosztów kwalifikowalnych w pierwszym roku działalności, a maksymalna wartość pomocy dla jednego nowego połączenia wyniesie nawet 15 mln euro.

Poza projektami infrastrukturalnymi TBER kładzie duży nacisk na pomoc operacyjną, która ma realnie zachęcić rynek do rezygnacji z transportu drogowego. Na działania zmniejszające koszty zewnętrzne transportu (emisje, hałas) przewidziano dofinansowanie do 60% różnicy kosztów względem transportu kołowego.

Finansowanie taboru z istotną zmianą

Eksperci CRIDO zwracają uwagę, że nie wszystkie zmiany będą równie korzystne dla poszczególnych grup uczestników rynku. W przypadku inwestycji polegających na zakupie taboru kolejowego TBER odchodzi od modelu bezzwrotnych dotacji na rzecz instrumentów gwarancyjnych.

–             Choć gwarancja może zabezpieczać nawet 80 proc.  wartości pożyczki, dla właścicieli taboru oraz podmiotów typu ROSCO oznacza to zmianę modelu finansowania inwestycji. W efekcie rozwój floty będzie większym stopniu uzależniony od zdolności do pozyskania finansowania zwrotnego lub  wykorzystania własnych środków finansowych. To dla części rynku może okazać się istotnym wyzwaniem i ograniczeniem  wpływającym na  wielkość realizowanych projektów, a w wielu przypadkach także na gotowość do rozpoczynania nowych inwestycji – zauważa Grzegorz Rebkowiec.

Czas na przygotowania

Choć TBER nie uruchamia jeszcze konkretnych konkursów, określa kierunek, w jakim będzie rozwijany system finansowania transportu w kolejnej perspektywie finansowej na lata 2028-2034. Zgodnie z założeniami, pierwszych instrumentów opartych na nowych przepisach można spodziewać się od 2028 r.

–             TBER to największa od lat zmiana w systemie pomocy publicznej dla transportu i  wyraźny sygnał, że właśnie te obszary będą odgrywać kluczową rolę w kolejnej perspektywie finansowej. Dla przedsiębiorców powinno to stanowić zachętę do działania już teraz, aby zweryfikować planowane inwestycje pod kątem zgodności z kategoriami  wsparcia określonymi   TBER. Rozporządzenie wskazuje, jakie działania będą preferowane i na jakich zasadach będą mogły korzystać z pomocy publicznej. Dobrze przygotowane projekty będą miały przewagę, gdy pojawią się już pierwsze instrumenty finansowania – stwierdza Mateusz Markowski, starszy manager w CRIDO, zespół dotacji i ulg podatkowych.

Pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności dla sektora kolejowego

Poza możliwościami, które niesie TBER, podmioty z branży kolejowej powinny zwrócić uwagę na już dostępne finansowanie pożyczkowe w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Ten nowy instrument wsparcia pozwala finansować w formie preferencyjnych pożyczek do 100% kosztów kwalifikowanych. Środki są przeznaczone na inwestycje związane z budową lub modernizacją infrastruktury kolejowej, zakupem lub modernizacją taboru kolejowego oraz projektów z zakresu cyberbezpieczeństwa.

–             Nowy fundusz pożyczkowy BGK otwiera przed sektorem kolejowym możliwość finansowania inwestycji, które wzmacniają zarówno infrastrukturę transportową, jak i bezpieczeństwo państwa. Wsparcie obejmie projekty dostosowujące infrastrukturę do  wymogów mobilności wojskowej, a w przypadku taboru – pojazdy o przeznaczeniu wojskowym lub podwójnego zastosowania (dual-use) – dodaje Mateusz Markowski.