UE upraszcza finansowanie transportu. TBER otwiera drogę do szybszych inwestycji

Komisja Europejska przyjęła pierwsze w historii Unii Europejskiej sektorowe rozporządzenie o wyłączeniach blokowych dla transportu. TBER (Transport Block Exemption Regulation) upraszcza zasady udzielania pomocy publicznej i tworzy nowe ramy finansowania inwestycji w kolej, transport multimodalny oraz żeglugę śródlądową. Nowe przepisy mają przyspieszyć uruchamianie programów wsparcia i zwiększyć przewidywalność dla przedsiębiorców planujących inwestycje w kolejnych latach.

TBER, wraz z nowymi wytycznymi LMTG (Land and Multimodal Transport Guidelines), tworzy odrębny system pomocy publicznej dla sektora transportu, uzupełniający obowiązujące dotychczas przepisy GBER. Podczas gdy GBER pozostaje bazą dla większości gałęzi gospodarki, TBER oferuje uproszczoną, szybszą ścieżkę uruchamiania wsparcia bez konieczności czasochłonnej, indywidualnej notyfikacji Komisji Europejskiej. Z kolei LMTG stanowi punkt odniesienia dla projektów o większej skali lub bardziej złożonym charakterze, które nie kwalifikują się do objęcia automatycznym wyłączeniem i wciąż wymagają indywidualnej oceny Brukseli.

Mniej formalności, szybsze inwestycje

Zdaniem ekspertów CRIDO nowe przepisy TBER, uzupełnione wytycznymi LMTG, tworzą komplementarny system finansowania inwestycji transportowych, który przyspiesza realizację inwestycji przy zachowaniu zasad uczciwej konkurencji. Najważniejszą zmianę stanowi uproszczenie zasad udzielania pomocy publicznej.

W praktyce oznacza to krótszy czas przygotowania programów,  większą przewidywalność dla beneficjentów oraz sprawniejszą realizację inwestycji kluczowych dla rozwoju infrastruktury transportowej. Z nowych rozwiązań będą mogli korzystać m.in. przewoźnicy kolejowi, operatorzy logistyczni, zarządcy infrastruktury, operatorzy terminali intermodalnych, a także przedsiębiorstwa rozwijające rozwiązania cyfrowe dla transportu oraz podmioty działające w  sektorze żeglugi śródlądowej – tłumaczy Grzegorz Rebkowiec, partner w CRIDO, zespół dotacji i ulg podatkowych.

TBER wpisuje się w europejską strategię wzmacniania konkurencyjności kolei oraz zwiększania udziału transportu multimodalnego. Celem nowych regulacji jest nie tylko ograniczenie formalności związanych z pomocą publiczną, ale także przyspieszenie inwestycji wspierających bezpieczeństwo dostaw, odporność infrastruktury oraz transformację klimatyczną.

Nawet 90 proc. dofinansowania

Nowe przepisy wyznaczają katalog projektów, które będą mogły korzystać z uproszczonych zasad pomocy publicznej. Wśród najbardziej atrakcyjnych instrumentów znalazło się dofinansowanie sięgające nawet 90 proc. kosztów kwalifikowalnych dla inwestycji związanych z interoperacyjnością, takich jak wdrażanie systemów ERTMS, ETCS, FRMCS czy cyfrowego automatycznego sprzęgu (DAC).

TBER przewiduje również możliwość pokrycia do 50 proc. kosztów kwalifikowalnych inwestycji w terminale intermodalne, infrastrukturę kolejową i bocznice kolejowe, przy czym w przypadku projektów realizowanych w korytarzach TEN-T poziom wsparcia może zostać dodatkowo zwiększony. Przepisy umożliwiają także udzielanie gwarancji publicznych obejmujących do 80 proc. wartości finansowania zakupu taboru kolejowego oraz jednostek żeglugi śródlądowej.