Powojenna Warszawa była morzem ruin. Zniszczone mosty, wypalone dworce i zerwane linie kolejowe stanowiły codzienność miasta, które dopiero zaczynało podnosić się po tragedii II wojny światowej. W tym trudnym czasie kluczową rolę odegrała kolej – nie tylko jako środek transportu, lecz przede wszystkim jako fundament odbudowy stolicy.
Już 24 kwietnia 2026 roku w Stacja Muzeum w Warszawie zostanie otwarta wyjątkowa wystawa planszowa zatytułowana „Tory w zgliszczach Warszawy. Odbudowa kolei – kolej w odbudowie”. Ekspozycja, udostępniona od godziny 14:00, zostanie zaprezentowana w zabytkowym elektrycznym zespole trakcyjnym E91 (EW51), który na potrzeby wydarzenia przekształcono w przestrzeń wystawienniczą.
Twórcy wystawy pokazują, jak ogromne znaczenie miała kolej w procesie odbudowy miasta. To właśnie nią wywożono tysiące ton gruzu, transportowano materiały budowlane i stopniowo przywracano sprawność zniszczonej infrastruktury. Zarówno linie wąskotorowe, jak i standardowe stały się nieodzownym elementem odbudowującej się Warszawy – swoistym krwiobiegiem miasta wracającego do życia.
– Odbudowa stolicy to nie tylko historia determinacji i ciężkiej pracy, ale także sprawnej organizacji transportu. Kolej odegrała w tym procesie rolę fundamentalną – podkreśla Emilia Oleksiak, dyrektor Stacji Muzeum. – Nasza wystawa ukazuje ten aspekt z perspektywy rzadko prezentowanej, a niezwykle istotnej.
Na ekspozycji będzie można zobaczyć unikalne materiały archiwalne, dokumentujące pierwsze lata powojennej odbudowy. Wśród nich znajdą się fotografie przedstawiające m.in. linię średnicową przy ulicy Smolnej w 1945 roku, kolejkę wywożącą gruz z 1948 roku oraz rozbiórkę ruin Dworca Głównego wraz z widocznym taborem wąskotorowym.
Wystawa stanowi ważne świadectwo wysiłku mieszkańców i kolejarzy, którzy wspólnie przyczynili się do odbudowy miasta. To także okazja, by spojrzeć na historię Warszawy z nieco innej perspektywy – przez pryzmat torów, wagonów i ludzi, którzy nadali im nowe znaczenie.
Stacja Muzeum, działająca od 2016 roku instytucja kultury Samorządu Województwa Mazowieckiego współprowadzona z Polskimi Kolejami Państwowymi, kontynuuje tradycję dawnego Muzeum Kolejnictwa. Łącząc działalność wystawienniczą, edukacyjną i naukową, przybliża historię kolei w kontekście przemian społecznych i technologicznych, jednocześnie budując świadomość kulturową kolejnych pokoleń.
