Rząd Ukrainy zdecydował o uruchomieniu nowego modelu finansowania krajowych dalekobieżnych przewozów pasażerskich. Przyjęty przez Radę Ministrów Ukrainy mechanizm ma charakter pilotażowy i zakłada stopniowe wdrażanie europejskiego modelu PSO (Public Service Obligation), w którym państwo systemowo rekompensuje przewoźnikowi różnicę między rzeczywistymi kosztami świadczenia usług a utrzymywanymi na poziomie społecznym taryfami.
Projekt został opracowany przez Ministerstwo Rozwoju Wspólnot i Terytoriów Ukrainy we współpracy z Ministerstwem Finansów Ukrainy.
Koniec improwizacji finansowej
Nowy mechanizm ma zapewnić stabilność funkcjonowania dalekobieżnych połączeń pasażerskich, które w warunkach wojny pełnią kluczową rolę w utrzymaniu spójności terytorialnej kraju. Kolej pozostaje podstawowym środkiem transportu dla milionów obywateli – w tym żołnierzy, ich rodzin, osób wewnętrznie przesiedlonych oraz mieszkańców regionów objętych działaniami wojennymi.
Obecnie faktyczny koszt przejazdu jest średnio ponad trzykrotnie wyższy niż cena biletu. Utrzymywanie niskich taryf – szczególnie istotne w warunkach stanu wojennego – generuje znaczące obciążenia finansowe dla przewoźnika.
Wdrożenie modelu PSO ma zakończyć dotychczasową praktykę niestabilnego finansowania oraz ograniczyć zjawisko subsydiowania krzyżowego pomiędzy różnymi segmentami działalności kolejowej.
16 mld hrywien na 2026 rok
Na 2026 rok wartość państwowego zamówienia na dalekobieżne przewozy pasażerskie ustalono na poziomie 16 mld hrywien. Środki te mają pokryć realizację kluczowych połączeń, gwarantując utrzymanie ogólnokrajowej siatki transportowej.
Państwo nie tylko zamówi usługi przewozowe, ale również będzie nadzorować ich realizację. Do kontroli prawidłowości ponoszonych kosztów od początku zaangażowana zostanie Państwowa Służba Audytu Ukrainy. Mechanizm przewiduje kwartalne przekazywanie środków w formie zaliczek oraz finansowanie przewozów zrealizowanych już w styczniu i lutym 2026 roku.
Odciążenie Ukrzaliznyci i integracja z UE
Nowy system ma zmniejszyć presję finansową na narodowego przewoźnika – Ukrzaliznycia – który funkcjonuje w warunkach stałych zagrożeń infrastrukturalnych, ostrzałów i zniszczeń.
Pilotażowy charakter projektu oznacza pierwszy krok w kierunku pełnej integracji ukraińskiego systemu finansowania przewozów pasażerskich z rozwiązaniami stosowanymi w państwach Unii Europejskiej. Model PSO jest szeroko wykorzystywany w krajach UE jako narzędzie zapewniające równowagę między dostępnością usług publicznych a stabilnością finansową operatorów.
W realiach wojennych decyzja o wprowadzeniu systemowego finansowania kolei dalekobieżnej ma wymiar nie tylko ekonomiczny, ale również strategiczny – utrzymanie sprawnego transportu szynowego pozostaje jednym z fundamentów funkcjonowania państwa.
