Ignacy Góra:  Polska kolej po dekadzie zmian. Bilans i wyzwania według Prezesa UTK

Poważnym problemem pozostaje czynnik ludzki – niedawne incydenty i wypadki podczas wymiany pasażerskiej, jak ten w Woli Bierwieckiej, pokazują, że część personelu nadal nie ma pełnej świadomości odpowiedzialności za bezpieczeństwo podróżnych. Także wciąż za duża liczba zdarzeń typu SPAD – pominięcie przez maszynistę sygnału „stój” – wskazuje, że potrzebujemy rozwiązań, które wspierają człowieka. Zwłaszcza, że praktyka pokazuje, jak często maszyniści tracą koncentrację, rozpraszają uwagę, korzystając z prywatnych telefonów w czasie służby, brakuje im znajomości szlaku albo doświadczenia. Czasem gubi ich rutyna.

Wyzwaniem pozostaje też zwiększenie udziału kolei w transporcie towarów, który wciąż napotyka bariery infrastrukturalne i organizacyjne. Musimy dążyć do tego, by kolej zaczęła lepiej współpracować z transportem drogowym, zapewniając obsługę towarów na długich trasach. Transport drogowy powinien zapewniać obsługę tzw. pierwszej i ostatniej mili. To układ, w którym te dwie gałęzie nie konkurują ze sobą, ale tworzą synergię – korzystną dla obu stron.

Polska stoi przed realizacją największego programu inwestycji kolejowych w swojej historii, obejmującego modernizację istniejącej infrastruktury oraz budowę kolei dużych prędkości. Jaką rolę będzie odgrywał UTK w procesie dopuszczania do eksploatacji nowych rozwiązań technicznych oraz zapewnienia bezpieczeństwa tych inwestycji?

Rola Prezesa UTK jest wielowymiarowa. Z jednej strony Prezes UTK wydaje zezwolenia na dopuszczenie do eksploatacji nowych podsystemów i pojazdów kolejowych, z drugiej – sprawuje stały nadzór nad bezpieczeństwem systemu kolejowego przez cały okres jego funkcjonowania.

Można powiedzieć, że wydanie przez Prezesa UTK zezwolenia na eksploatację stanowi finalny etap procesu inwestycyjnego. Zgodnie z ustawą o transporcie kolejowym każdy nowo wybudowany lub zmodernizowany podsystem infrastruktury może zostać oddany do użytkowania dopiero po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia.

Na tym jednak rola Prezesa UTK się nie kończy. Urząd sprawuje nadzór nad spełnianiem zasadniczych wymagań przez infrastrukturę oraz nad utrzymaniem odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa przez cały okres jej eksploatacji. Analogiczne zasady obowiązują w odniesieniu do pojazdów kolejowych – zezwolenie na wprowadzenie pojazdu do obrotu jest ostatnim etapem poprzedzającym jego wykorzystanie w ruchu kolejowym.

Jednocześnie zależy nam, aby proces dopuszczania nie był wyłącznie końcową oceną gotowego projektu. Takie podejście ma szczególne znaczenie w przypadku inwestycji związanych z budową kolei dużych prędkości. Przedstawiciele UTK uczestniczą w pracach zespołów i grup roboczych powołanych w związku z realizacją programu CPK, dzięki czemu już na etapie projektowania mogą identyfikować potencjalne wyzwania regulacyjne i techniczne oraz wspierać przygotowanie inwestycji zgodnie z krajowymi i europejskimi wymaganiami.

Aktywnie uczestniczymy w pracach europejskich grup eksperckich, które zajmują się wdrażaniem nowych technologii kolejowych, takich jak automatyczny sprzęg cyfrowy (DAC) czy Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS). Bierzemy również udział w krajowych inicjatywach dotyczących innowacyjnych rozwiązań, w tym wykorzystania wodoru jako paliwa w transporcie kolejowym.