Ignacy Góra:  Polska kolej po dekadzie zmian. Bilans i wyzwania według Prezesa UTK

Co roku publikujemy aktualne mapy szkół średnich i wyższych. Młodzi ludzie znajdą na nich placówki, w których mogą uczyć się zawodów związanych z koleją lub poszerzać wiedzę związaną z tym sektorem. Zachęcamy młodzież, by wybrali tę drogę – praca na kolei to dobra, ciekawa, ambitna przyszłość i wiele możliwości zawodowych.

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o konieczności skrócenia procesu dopuszczania nowych pojazdów i technologii do eksploatacji. Czy widzi Pan możliwość dalszego usprawnienia tych procedur przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa?

Tak, zdecydowanie. Kluczowe jest jednak zachowanie właściwej równowagi pomiędzy efektywnością procesów administracyjnych a utrzymaniem najwyższego poziomu bezpieczeństwa. Skracanie czasu dopuszczeń nie może odbywać się kosztem jakości oceny ani ograniczenia wymagań bezpieczeństwa – naszym celem jest przede wszystkim eliminowanie zbędnych obciążeń administracyjnych i optymalizacja procedur.

W ostatnich latach zainicjowaliśmy wiele zmian legislacyjnych, które zmierzają właśnie w tym kierunku. Jednym z przykładów jest rezygnacja z obowiązku uzyskiwania świadectw dopuszczenia do eksploatacji typu dla budowli i urządzeń. Proponowane rozwiązanie nie obniża poziomu bezpieczeństwa, ponieważ nadal obowiązuje pełna procedura oceny zgodności wyrobów kolejowych z wymaganiami technicznymi. Eliminuje natomiast dodatkowy etap administracyjny, który wydłużał proces wprowadzania nowych rozwiązań do eksploatacji.

Kolejną propozycją, przedstawioną przez UTK w 2025 r., była zmiana przepisów dotyczących uzyskiwania zezwoleń dla zmodernizowanych lub odnowionych podsystemów strukturalnych należących do tzw. instalacji stałych, czyli podsystemów „Infrastruktura”, „Energia” oraz „Sterowanie – urządzenia przytorowe”. Zaproponowaliśmy wprowadzenie maksymalnego okresu, w którym taki podsystem mógłby być eksploatowany przed uzyskaniem ostatecznego zezwolenia. Rozwiązanie to zwiększa przejrzystość przepisów i wzmacnia bezpieczeństwo systemu, ponieważ obecne regulacje pozwalają na eksploatację takich podsystemów przez nieograniczony czas wyłącznie w oparciu o System Zarządzania Bezpieczeństwem zarządcy infrastruktury.

Konsekwentnie usprawniamy również nasze procesy wewnętrzne. Dzięki standaryzacji postępowań, wdrożeniu nowych procedur organizacyjnych oraz lepszemu zarządzaniu procesem oceny znacząco skróciliśmy czas wydawania zezwoleń dla podsystemów instalacji stałych. Średni czas prowadzenia takich postępowań zmniejszył się z około 18 miesięcy do około 8 miesięcy, czyli o blisko 9–10 miesięcy.

W przypadku pojazdów kolejowych możliwości zmian są bardziej ograniczone, ponieważ procedury wydawania zezwoleń na wprowadzenie pojazdu do obrotu wynikają bezpośrednio z przepisów europejskich. Nie oznacza to jednak, że proces ten nie może być dalej doskonalony. Na forum europejskim trwają prace nad rozwiązaniami, które mogą znacząco usprawnić procedury, między innymi poprzez ujednolicenie procesu dopuszczania pojazdów wyposażonych w automatyczny sprzęg cyfrowy (DAC) czy ograniczenie konieczności ponownego przeprowadzania ocen dla pojazdów opartych na tych samych platformach konstrukcyjnych.