Marzec przyniósł zakończenie trwającej 5 lat budowy nowej linii kolejowej Divača – Koper w Słowenii. Kluczowym fragmentem liczącej 27 kilometrów długości trasy, zapewniającej poprawę dostępu do portu morskiego Koper, jest blisko 7-kilometrowy tunel. Wartość inwestycji wynosi 1,1 mld euro – przy udzielonym dofinansowaniu ze środków unijnych na kwotę 387 mln euro.
Licząca nieco ponad 2 mln mieszkańców Słowenia, najdalej wysunięte na północ państwo byłej Jugosławii, posiada liczącą niespełna 47 kilometrów długości linię brzegową nad Morzem Adriatyckim – w wąskim przesmyku pomiędzy Włochami a Chorwacją. Morskim oknem na świat dla kraju jest port morski w mieście Koper. Z racji jego dogodnego położenia Słowenia ma szansę czerpać coraz większe zyski z tranzytu. Już dziś transport morski odgrywa w słoweńskiej gospodarce ogromną rolę. Na pierwszy plan wybijają się w tym kontekście przeładunki kontenerów. Dość powiedzieć, że w roku 2024 w Porcie Koper przeładowano ponad 1 mln TEU (ekwiwalent kontenera 20-stopowego). Dla porównania – w naszym kraju w 2024 roku przeładowano nieco ponad 3 mln TEU.
Do tej pory wąskim gardłem, które hamowało rozwój Portu Koper, była kolejowa infrastruktura dostępowa. Połączenie z Ljubljaną czy Włochami możliwe było jedynie przez 44-kilometrową linię kolejową Divača – Koper, którą charakteryzuje niska przepustowość oraz niekorzystny przebieg, bardzo kręty i znacząco wydłużony w stosunku do linii prostej w tej relacji. Prędkość szlakowa nie przekracza na nim 80 km/h. Z uwagi na brak potencjału modernizacyjnego słoweńskie władze państwowe zdecydowały się na wybudowanie całkowicie nowej linii kolejowej w tej samej relacji. Realizacja inwestycji o wartości 1,1 mld euro ruszyła 5 lat temu i była ogromnym wyzwaniem inżynierskim z racji realizacji robót budowlanych w bardzo trudnych warunkach geologicznych, które spowodowały wzrost kosztów o 22 mln euro w stosunku do pierwotnych założeń.
Nowa trasa, licząca tylko 27 kilometrów długości, za to z prędkością szlakową 160 km/h, została oddana do użytku w tym miesiącu. Warto tu podkreślić, że jest ona jednotorowa i będzie tworzyła synergiczny układ z istniejącą wcześniej 44-kilometrową trasą. Nowa linia kolejowa będzie wykorzystywana przez pociągi jadące w głąb lądu. Można powiedzieć, że inwestycja przyczyni się do niejako połowicznego skrócenia czasu przejazdu. Znacznie większą korzyścią będzie ogromna poprawa przepustowości. O ile przez dotychczas istniejącą trasę mogło przejechać nieco ponad 90 pociągów na tobę, tak synergiczny układ dwutorowy umożliwi obsłużenie nawet 220 składów. Dodatkowo nową linię kolejową, spełniającą wymogi przyjęte dla sieci bazowej TEN-T, będą mogły kursować pociągi towarowe o długości 750 metrów.
W efekcie zdolności przewozowe ulegną zwiększeniu z 14 mln ton do aż 37 mln ton w skali roku, co w kontekście dalszego rozwoju Portu Koper należy uznać za przełom. Warto dodać, że nowa trasa została poprowadzona w dużej mierze w tunelach, przy czym najdłuższy z nich liczy aż 6714 metrów długości. Jak stwierdził Robert Golob, premier Słowenii, w trakcie trwającej 5 lat inwestycji wybudowano tunele o większej łącznej długości niż w przypadku tuneli na autostradach, które powstały po ogłoszeniu niepodległości w 1991 roku. Co ciekawe, kwestia realizacji przedsięwzięcia była przedmiotem referendum. Inwestycję poparło niewiele ponad 50% głosujących (z drugiej strony frekwencja wyniosła niewiele więcej niż 20%). Duże kontrowersje w Słowenii wzbudzały duże koszty realizacji zadania, choć ostatecznie 387 mln euro na ten cel udało się pozyskać ze środków unijnych.
