Analizy

#100 zmian Dla Firm. Dwie ważne ustawy gospodarcze

9 marca 2017 r. sejm przyjął dwie ustawy z pakietu #100 zmian Dla Firm
– nowelizacje 
Kodeksu postępowania administracyjnego i tzw. pakiet wierzycielski.

Za sprawą nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego i kilku innych ustaw relacje pomiędzy państwem a obywatelami staną się bardziej partnerskie (np. poprzez wykorzystanie mediacji), sprawy urzędowe będą załatwiane szybciej, a wysokość kar administracyjnych zostanie dostosowana do przewinienia. – Nasz projekt to odpowiedź na trwające często miesiącami lub latami sprawy w urzędach – zaznacza wiceminister rozwoju Mariusz Haładyj. – Zlecone przez nas badania pokazały, że prawie 80 proc. przedsiębiorców dostrzega ten problem.

To, co proponujemy, to największa od lat reforma postępowań administracyjnych. Nowelizacja kładzie duży nacisk na partnerskie relacje na linii urząd – obywatel. Sprawy w urzędach będzie można rozstrzygać z wykorzystaniem mediacji – zarówno pomiędzy stronami postępowania, jak i pomiędzy stroną a urzędem. W zamierzeniu ma to przyczynić się do zmniejszenia ilości odwołań i skarg do sądów administracyjnych. Na korzyść z pewnością zadziała też zapis mówiący o tym, że w przypadku złożenia niekompletnej dokumentacji, urzędnik będzie miał obowiązek poinformować przedsiębiorcę o tym, jakie warunki nie zostały spełnione i umożliwić mu uzupełnienie wniosku przed wydaniem decyzji. Projekt nowelizacji przewiduje wprowadzenie zasad, dzięki którym urzędnik nie będzie mógł nałożyć obowiązków ani odebrać uprawnień na podstawie niejasnych przepisów lub niejednoznacznych dowodów. Urzędnicy będą musieli podejmować działania proporcjonalne i jak najmniej uciążliwe dla obywateli.

Na przykład urząd nie powinien wzywać do przedkładania dokumentów czy wymagać ich szczególnej formy, jeżeli nie wynika to z przepisów i nie jest konieczne do załatwienia sprawy. W celu usprawnienia i przyspieszenia procedur nowelizacja proponuje ograniczenie tzw. decyzji kasatoryjnych, czyli odsyłania spraw do organu niższej instancji do ponownego rozpatrzenia. Dzięki temu sprawy nie będą krążyć pomiędzy urzędami. W sytuacji, w której przedsiębiorca odwoła się od decyzji w pierwszej instancji, będzie mógł żądać, żeby druga instancja rozstrzygnęła sprawę. Jeżeli zaś urząd wyda decyzję kasatoryjną obywatel będzie miał do dyspozycji szybką ścieżkę zaskarżania w postaci sprzeciwu do sądu administracyjnego. Sąd będzie miał trzydzieści dni na rozpatrzenie sprawy (obecnie postępowanie trwa co najmniej kilka miesięcy). Projekt umożliwia również zaskarżenie do sądu decyzji urzędu centralnego lub samodzielnego kolegium odwoławczego bez konieczności składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ważnym punktem nowelizacji jest także dostosowanie wysokości kar administracyjnych do rangi przewinień. Przy obecnych zapisach kary są często niewspółmierne do przewinienia.

Mała firma, która rozpoczęła użytkowanie niewielkiego budynku tuż przed uzyskaniem pozwolenia, może dostać 60 tys. zł kary z terminem płatności wyznaczonym na siedem dni. Po wprowadzeniu zmian urząd będzie mógł odstąpić od nałożenia kary, np. wtedy, gdy uzna, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Także w sytuacjach, w których przepisy zakładają kary w przedziałach kwotowych, urzędnik będzie mógł wziąć pod uwagę okoliczności sprawy, np. wysokość uzyskanych korzyści czy sytuację obwinionego. Dzięki takiemu podejściu kary nie będą wymierzane automatycznie. – Wszystkie zmiany, które wprowadzi nowelizacja, dotyczą nie tylko firm – podkreśla wiceminister Haładyj. – Zmiany wpłyną też na wszystkie sprawy załatwiane w polskich urzędach. Przewidujemy, że nowe regulacje mogą zacząć obowiązywać od 1 czerwca 2017 r. Pakiet wierzycielski Drugą ustawą gospodarczą przyjętą przez sejm jest tzw. pakiet wierzycielski, czyli ustawa, która udostępni firmom narzędzia do lepszego badania wiarygodności płatniczej kontrahentów, pozwoli szybciej odzyskiwać długi oraz będzie przeciwdziałać zatorom płatniczym. – Zidentyfikowaliśmy kilka obszarów, które wymagają zmian w prawie – tłumaczy wiceminister Haładyj. – Chodzi m.in. o brak możliwości uzyskania pełnych danych o problemach płatniczych potencjalnych partnerów biznesowych czy długotrwałe dochodzenie roszczeń przed sądami.

Projekt zawiera konkretne rozwiązania w tych obszarach. Na mocy ustawy powstanie Rejestr Należności Publicznoprawnych (RNP) – znajdą się w nim informacje o zaległościach firm i osób fizycznych wobec Skarbu Państwa i samorządów, np. o niezapłaconych podatkach, karach administracyjnych czy grzywnach, których suma wynosi co najmniej 5 tys. zł. Informacje o konkretnej firmie będzie można sprawdzić bezpłatnie na specjalnie przygotowanym portalu podatkowym. Uzyskanie danych o osobie fizycznej będzie wymagało jej zgody, ale nie będzie ona konieczna w przypadku firm. Nowelizacja usprawni również działanie biur informacji gospodarczej (BIG). Obecnie zakres informacji, które można otrzymać w BIG, jest ograniczony do zobowiązań cywilnoprawnych, zgłoszonych przez samych wierzycieli. Po zmianie przepisów biura będą mogły nie tylko przekazywać między sobą informacje o dłużnikach, ale też korzystać z RNP oraz Centralnego Rejestru Restrukturyzacji i Upadłości. W praktyce oznacza to, że na podstawie wniosku złożonego w jednym BIG-u uzyskamy pełną informację o dłużniku – z uwzględnieniem danych z rejestrów wszystkich pięciu działających na rynku biur oraz z wszystkich rejestrów publicznych, w których gromadzone są dane o dłużnikach.

Jednoczenie nie zapomniano o zapewnieniu odpowiedniej ochrony dłużnikom – np. możliwe będzie wniesienie sprzeciwu wobec zapisu w bazie. Kolejną zmianą wprowadzoną przez ustawę jest zwiększenie zakresu spraw rozstrzyganych w postępowaniu grupowym i przyspieszenie pracy sądów. Nowelizacja skraca pierwsze formalne etapy postępowania, dzięki czemu sąd będzie rozpatrywał sprawy w ciągu kilku, a nie kilkunastu miesięcy. Zwiększy się także zakres spraw rozstrzyganych w postępowaniu grupowym – do tej pory były one dostępne tylko dla konsumentów, teraz z tej formy będą mogli skorzystać przedsiębiorcy. Pakiet wierzycielski dodatkowo: wyważy przepisy dotyczące relacji pomiędzy inwestorami, wykonawcami oraz podwykonawcami, sprecyzuje przesłanki uzasadniające zawarcie ugody oraz stworzy nowe narzędzia do skutecznego zlokalizowania majątku dłużnika. W założeniu dzięki nowelizacji więcej sporów o zapłatę niewielkich kwot będzie rozpatrywanych w trybie uproszczonym. Pakiet wierzycielski podnosi górny limit wartości sporu dla takiego postępowania z 10 do 20 tys. zł. Rozwiązanie to będzie szczególnie korzystne dla małych i średnich firm, pozwoli także odciążyć sądy powszechne.

Większość nowych regulacji ma wejść w życie 1 czerwca 2017 r. Wejście w życie przepisów dotyczących Rejestru Należności Publicznoprawnych jest planowane od 1 stycznia 2018 r., a zmian dotyczących funkcjonowania biur informacji gospodarczych – po sześciu miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego oraz tzw. pakiet wierzycielski zostały przyjęte przez Sejm. Teraz ustawami zajmie się Senat.

LS