Aktualności

Opodatkowanie pożyczki między osobami fizycznymi

Pożyczki to temat, który dotyczy zarówno dużych jak i mniejszych podmiotów gospodarczych. Także w życiu prywatnym pożyczki są powszechne i bardzo często pojawiają się pytania oraz wątpliwości dotyczące opodatkowania pożyczek udzielanych między osobami fizycznymi.

Dzisiaj przeanalizujemy zagadnienie pożyczek z którymi spotkać się możemy w życiu prywatnym i skutków podatkowych z tym związanych.

W ustawie o podatku od czynności cywilno-prawnych, popularnie nazywanej PCC czytamy, że pożyczki są opodatkowane stawką 0,5% podatku. Jeżeli ktoś uważnie przeanalizuje treść ustawy dostrzeże również stawkę 20%.

Umowa pożyczki została usankcjonowana w Kodeksie cywilnym (art. 720) i oznacza, że „dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości”. Umowy, których wartość przekracza 1.000 zł wymaga zachowania formy dokumentowej – np. na piśmie, w formie maila.

Większość osób słyszało, że podatek PCC występuje i obejmuje tak pożyczki, jak i zakupy powyżej 1.000 zł.

Wątpliwości powstają, gdy pożyczka pochodzi od rodziny, albowiem mamy tu do czynienia z dwoma różnymi zwolnieniami podatkowymi w zakresie czynności pożyczki!

W tej sytuacji nie można się dziwić, iż ciągle temat ten budzi kontrowersje.

Wielokrotnie padają pytania, czy należy zgłosić do urzędu skarbowego otrzymanie pożyczki, a jak tak to czy istnieje jakieś zwolnienie z tego podatku? A jak nie zostanie zgłoszona to co grozi?

W ustawie o podatku od czynności cywilno-prawnych (inaczej PCC) istnieją dwa zwolnienia dotyczące pożyczki udzielanej w formie pieniężnej.

Pierwsze zwolnienie oparte jest na definicji najbliższej rodziny należących do tzw. zerowej grupy podatkowej, przez którą rozumiemy osoby wskazane w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Są to: małżonkowie, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) oraz pasierbowie, rodzeństwo, jak też ojczym i macocha.

W tym przypadku obowiązuje całkowite i bezlimitowe zwolnienie z PCC jednak pod dwoma istotnymi warunkami:

  • złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy pożyczki;
  • udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub współdzielczej kasie oszczędnościowo–kredytowej, lub przekazem pocztowym.

Mówiąc wprost pożyczka musi zostać przelana na rachunek bankowy, najlepiej bezpośrednio należący do pożyczkobiorcy oraz musi zostać złożony formularz PCC-3 przez osobę, która otrzymała pożyczkę i to w krótkim terminie 14 dni, od daty otrzymania pożyczki.

Drugie zwolnienie dotyczy bliskich członków rodziny, ale obejmuje nie tylko najbliższych wymienionych wcześniej najbliższych członków rodziny, ale swoim zakresem obejmuje członków rodziny należących do I grupy podatkowej (małżonek, zstępni, w tym przysposobieni i ich zstępni, wstępni, w tym przysposabiający, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie).

Zwolnienie to dotyczy kwoty pożyczki udzielonej do wysokości 9.637 zł.

Należy mieć na uwadze, że gdy z jakichś – nawet ważnych powodów – nie zgłosimy pożyczki do urzędu skarbowego, narażamy się na zapłatę odsetek, a jeżeli urząd sam zauważy brak zgłoszenia 20% podatek karny.

Powyżej wskazaliśmy na opodatkowanie pożyczki podatkiem od czynności cywilno-prawnej (PCC), które występuje po stronie pożyczkobiorcy. Jednakże trzeba zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia obowiązku zapłaty podatku dochodowego przez osobę udzielającą pożyczkę.

W przypadku, kiedy zawarcie umowy pożyczki nie wiąże się z dodatkową gratyfikacją dla dającego pożyczkę w postaci odsetek zarówno pożyczkodawca jak i pożyczkobiorca co do zasady nie muszą martwić się o obowiązki wynikające z podatku dochodowego. Fiskus od lat potwierdza, że w takiej sytuacji po stronie pożyczkobiorcy nie występuje przychód z nieodpłatnych świadczeń z tytułu niezapłaconych odsetek, a po stronie pożyczkodawcy nie występuje przychód z tytułu utraconych korzyści.

Natomiast w przypadku, kiedy w umowie pożyczki osoby fizyczne zawarły zapis, że pożyczkodawcy będą przysługiwały ustalone odsetki za udzielenie pożyczki zrodzi się obowiązek rozliczenia się z urzędem skarbowym. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazują, że od uzyskanych przychodów w postaci odsetek należy zapłacić zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19%.

Podstawą do opodatkowania jest pełna kwota uzyskanych odsetek bez pomniejszania o jakiekolwiek koszty uzyskania przychodów. Po uzyskaniu odsetek pożyczkodawca musi samodzielnie obliczyć podatek, wykazać go w zeznaniu rocznym PIT-38 składanym w terminie do końca kwietnia następującego po roku w którym uzyskał przychód oraz wpłacić wyliczony podatek do urzędu skarbowego.

Jak widać obowiązki podatkowe powstają po stronie pożyczkodawcy (inaczej niż w przypadku PCC). Po stronie pożyczkobiorcy nie występują żadne dodatkowe obowiązki podatkowe. Ale jak to w podatkach bywa doradca podatkowy powie chyba, że… udzielający pożyczki zdecyduje się umorzyć udzieloną pożyczkę w całości lub w części. W takiej sytuacji po stronie pożyczkobiorcy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu uzyskanego przychodu w postaci umorzonej pożyczki lub jej części. Wyjątek stanowi umorzenie pożyczki udzielonej od członków rodziny zaliczonej do I i II grupy podatkowej, które korzysta ze zwolnienia od podatku.

Reklama