Analizy

UOKiK walczy ze zmowami cenowymi

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uruchamia pilotażowy program mający na celu pozyskiwanie informacji o zmowach cenowych. Informacje chce pozyskiwać od tzw. sygnalistów, czyli osób, które zdecydują się anonimowo je przekazać.

Przypomnijmy, że zmowy cenowe to praktyka polegająca na porozumieniu przedsiębiorców w kwestii wysokości cen lub podziału rynku. Efektem takich praktyk jest zawyżanie cen negatywnie wpływa na wszystkich uczestników rynku uniemożliwiając konsumentom tańszy zakup produktów lub też powodując straty u tych przedsiębiorców, którzy działają zgodnie z prawem. UOKiK szuka zatem nowych narzędzi do walki z tym procederem i liczy na sygnalistów – instytucją, która w przyszłości ma być na trwałe wpisana do polskiego prawa antymonopolowego.

Programowi Urząd poświęcił specjalną stronę internetową – www. konkurencja.uokik.gov.pl, na której zostały wyjaśnione drażliwe kwestie. Na stronie można znaleźć wyjaśnienia działań uznawanych za niezgodne z regułami konkurencji. UOKiK informuje, że Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje praktyk ograniczających konkurencję.

Praktyk, które mogą przybrać formę:
• wielostronną – porozumienia co najmniej dwóch niezależnych przedsiębiorców (art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów),
• jednostronną – nadużywanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na danym rynku właściwym. W myśl przepisów prawa istnienie zakazu zawierania antykonkurencyjnych porozumień odnosi się do podejmowania przez niezależnych przedsiębiorców jakichkolwiek uzgodnień, których celem lub skutkiem jest eliminowanie, ograniczenie lub zniekształcenie konkurencji.

Porozumienia te mogą przyjąć formę:
• porozumień horyzontalnych (kartele) – zawartych pomiędzy konkurentami, czyli przedsiębiorcami działającymi na tym samym szczeblu obrotu, np. producent – producent,
• porozumień wertykalnych – zawartych pomiędzy przedsiębiorcami działającymi na różnych szczeblach obrotu, np. producent – sprzedawca.

Na gruncie reguł konkurencji pojęcie „porozumienie” jest bardzo szerokie i obejmuje wszystkie typy uzgodnień między przedsiębiorcami, o ile tylko występuje między nimi zgodna wola co do istnienia porozumienia. Oznacza to, że za „porozumienia” mogą zostać uznane zarówno umowy w rozumieniu prawa cywilnego (umowa pisemna), jak i „umowy dżentelmeńskie” (ustne, nieformalne uzgodnienia), wymiana informacji wrażliwych z punktu widzenia procesu konkurencji (np. poufne informacje o stosowanej polityce cenowej), a nawet jednostronne przekazywanie konkurentom takich informacji. Co ważne jednak „porozumienie” nie musi zostać zawarte przez prawnych reprezentantów przedsiębiorcy w rozumieniu prawa handlowego, aby mogło być uznane za nielegalne. Nielegalnym jest również ten typ porozumienia, które jest zawarte przez pracowników przedsiębiorcy i które prowadzą do naruszenia reguł konkurencji i pociągnięcia do odpowiedzialności przedsiębiorcy, w tym osób zarządzających.

Zachowanie naruszające reguły konkurencji może w szczególności polegać na:
• wspólnym ustalaniu cen, np. ustalenie, że towary nie będą sprzedawane poniżej określonej ceny lub pewne produkty nie będą przeceniane (zmowy cenowe),
• wspólnym ustalaniu wielkości produkcji lub sprzedaży (zmowy kontyngentowe),
• podziale rynku lub grup konsumentów, np. ustalenie, że jeden przedsiębiorca będzie zaopatrywał konsumentów jedynie w zachodniej, a drugi we wschodniej części Polski (podział terytorialny) – lub uzgodnienie, że jeden przedsiębiorca będzie obsługiwał jedynie „dużych”, a drugi „małych” odbiorców usług (podział podmiotowy),
• zawieraniu zmów przetargowych, np. ustalenie, że niektórzy przedsiębiorcy nie przystąpią lub pozwolą wygrać przetarg innemu przedsiębiorcy (zmowy przetargowe). UOKiK, oprócz porozumień, piętnuje także nadużywanie pozycji dominującej.

Zaznacza się, że przepisy zakazują przedsiębiorcom nadużywania pozycji dominującej na rynku. Oznacza to bowiem, że podmiot posiadający znaczną siłę rynkową tak ingeruje w rynek, ze prowadzi do zakłócenia konkurencji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza domniemanie, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%.

Nadużywanie pozycji dominującej polega zatem na:
• narzucaniu nieuczciwych cen (np. nadmiernie wygórowanych lub rażąco niskich),
• ograniczaniu produkcji (np. wycofanie określonego produktu lub gamy produktów z produkcji w celu sztucznego zawyżenia cen),
• zawieraniu umów (transakcji) wiązanych,
• przeciwdziałaniu warunkom niezbędnym do powstania lub rozwoju konkurencji (np. ustalanie cen zaniżonych w celu eliminacji konkurencji).

Urząd może prowadzić dwa rodzaje postępowań w związku z podejrzeniem naruszenia reguł konkurencji. Pierwszym z nich jest postępowania wyjaśniające – mowa o nich w art. 48 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; a drugim – postępowania antymonopolowe w sprawie praktyk ograniczających konkurencję – wymienione w art. 49 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 1. Postępowania wyjaśniające jest wszczynane w przypadku podejrzenia naruszenia reguł konkurencji. Jest ono wtedy prowadzone w sprawie a nie przeciwko podmiotom.

Postępowanie wyjaśniające może zakończyć się:
• bez przedstawiania zarzutów naruszenia reguł konkurencji;
• wszczęciem postępowania antymonopolowego w sprawie praktyk ograniczających konkurencję, co wiąże się z przedstawieniem zarzutów określonym osobom.

2. Postępowania antymonopolowe w sprawie praktyk ograniczających konkurencję są wszczynane w związku z zarzutem naruszenia reguł konkurencji. Mogą być one wszczęte przeciwko przedsiębiorcom, a w określonych przypadkach również przeciwko osobie lub osobom zarządzającym. Nowa instytucja, zwana sygnalistami, podlega ochronie. UOKiK podejmuje czynności mające na celu ochronę osób, które w dobrej wierze i w interesie publicznym przekazują informacje o potencjalnych naruszeniach reguł konkurencji.

Potencjalni sygnaliści mogą rozważyć:
• przekazanie UOKiK anonimowej informacji na piśmie (bez wskazania nadawcy),
• przekazanie informacji przez osobę pośredniczącą w kontaktach (np. przez adwokata, radcę prawnego lub inną zaufaną osobę),
• przekazanie informacji osobiście na spotkaniu – prawnicy UOKiK nie będą podczas takiego spotkania zmierzali do poznania Twojej tożsamości, a rozmowa będzie dotyczyła jedynie zaobserwowanej przez Ciebie nieprawidłowości.

RK PKP SKM w Trójmieście uruchomiła specjalny pociąg którym goście dotarli na przystanek Gdańsk Stadion Expo. 4 kwietnia w Gdańsku wizytę złożyli delegaci ONZ ds. Zmian. Goście chcieli sprawdzić, czy miasto jest w stanie zorganizować w 2018 roku szczyt klimatyczny organizacji, zwany COP24. W związku z tym prestiżowym wydarzeniem trójmiejska SKM uruchomiła specjalny pociąg dla przedstawicieli Organizacji Narodów Zjednoczonych. – Miło nam poinformować, że uruchomiliśmy specjalny pociąg dla delegacji ONZ wizytującej miasta kandydujące do zorganizowania Szczytu Klimatycznego w 2018 r. – chwali się PKP SKM Trójmiasto.

Przewoźnik dodaje również, że goście byli pod wrażeniem kandydatury miasta. Chwalili możliwości dojazdu ekologicznym środkiem transportu do przystanku osobowego Gdańsk Stadion Expo, w którego okolicach miałby się odbyć szczyt klimatyczny. Delegacja ONZ nie ma jednak decydującego wpływu na wybór miasta – organizatora. Decyzję podejmie rząd polski, aczkolwiek według zasad przy wyborze kierować powinien się rekomendacją ONZ.

RK