Kluczową rolę w modernizacji kolei w Polsce odegrały środki Unii Europejskiej. Ponadto, znaczenie kolei zostało odpowiednio docenione przez władze centralne i samorządy. Samorządy inwestują w tabor na potrzeby przewozów regionalnych oraz finansują połączenia kolejowe na swoim terenie. Trwa również odbudowa linii kolejowych – przykładem są Karpacz czy Łomża, które po wielu latach odzyskują dostęp do kolei.
Na efekty zmian w kolejowych przewozach towarowych musimy poczekać nieco dłużej, jednak i pod tym kątem toczy się modernizacja infrastruktury, na przykład prowadzącej do portów. Potrzebujemy budowy nowych terminali przeładunkowych, także terminali tzw. podwójnego zastosowania, oraz poprawy oferty „od drzwi do drzwi” z udziałem kolei. Jednocześnie proponujemy stworzenie swego rodzaju „masterplanu dla kolejowego transportu towarowego”, który powinien zawierać konkretne instrumenty polityki transportowej wspierające przeniesienie części towarów z dróg na kolej.
Współczesna kolej to już nie tylko infrastruktura i pociągi, ale także zaawansowane systemy cyfrowe. Jaką rolę w rozwoju kolei odgrywa dziś cyfryzacja i zarządzanie danymi?
Ogromną. Dzisiejsza kolej to nie tylko tory i pociągi, lecz także technologie, które ułatwiają życie pasażerom: kupujemy bilety w aplikacjach, sprawdzamy rozkłady online, korzystamy z informacji pasażerskiej na dworcach, a systemy sterowania ruchem zwiększają bezpieczeństwo i punktualność. Cyfryzacja to fundament nowoczesnej kolei.
Jednym z najcenniejszych zasobów spółek kolejowych są dane operacyjne. Skupiamy się na pozyskiwaniu danych wysokiej jakości oraz ich wykorzystaniu w zarządzaniu dworcami, obsłudze klienta i optymalizacji procesów wewnętrznych.
Grupa PKP rozwija kompetencje w obszarze cyfryzacji, tworzy wspólne standardy i wdraża rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Zależy nam na zachowaniu suwerenności cyfrowej – czyli zdolności kontroli nad technologią, danymi i architekturą systemów. Wspierają to inicjatywy takie jak Rada Polityki Transformacji Cyfrowej Sektora Kolejowego, Kolejowe Laboratorium Analizy i Inżynierii Danych czy projekty Europe’s Rail Joint Undertaking. Dzięki nim nie tylko kupujemy technologię, ale również ją współtworzymy i rozwijamy.
Grupa PKP angażuje się w projekty badawczo-rozwojowe, w tym w prace nad autonomicznym pojazdem kolejowym. Czy tego typu rozwiązania mogą w przyszłości realnie zmienić sposób funkcjonowania transportu kolejowego?
Oczywiście. Projekty badawczo-rozwojowe to część strategii Grupy PKP. Ich efekty są obarczone pewnym ryzykiem, a komercjalizacja to proces często rozłożony na lata. Jednak nie wahamy się inwestować w te projekty, bo wiemy, że bez gruntownie przemyślanych wielkoskalowych nakładów na badania i rozwój, duża część podróżnych szybko zrezygnowałaby z jazdy pociągiem.
Już teraz należy myśleć o pojazdach autonomicznych, które pozwolą na płynne sterowanie pojazdem i natychmiastowe reagowanie na zdarzenia w torze ruchu pojazdu. Konieczne będzie również poprawianie komunikacji i interakcji między pojazdem i systemami sterowania. Uruchomienie pilotażu ATO na sieci Warszawskiej Kolei Dojazdowej to bardzo ważny obszar naszych działań w kierunku zwiększenia płynności ruchu kolejowego, a jeden z głównych celów, jaki nam przyświeca przy jego realizacji, to zapewnienie maksymalnego poziomu bezpieczeństwa zarówno pasażerów i obsługi pociągu, jak i osób korzystających z przejazdów kolejowo-drogowych.
