Wywiady

R. Sobczak: Kolej to najbardziej ekologiczny środek transportu

O programie Kolej Plus oraz ekologii w transporcie, rozmawiamy z Robertem Sobczakiem, członkiem Zarządu, dyrektorem ds. rozwoju PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Panie Prezesie, prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy z 9 stycznia 2020 r. o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, w której zawarte są rozwiązania wspierające realizację Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej Plus. Skończył się okres oczekiwania, czas na pracę. Proszę przypomnieć najważniejsze elementy tego programu?

W ramach Programu Kolej+, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wraz z jednostkami samorządu terytorialnego będą remontować linie kolejowe tam, gdzie połączeń kolejowych nie ma, bądź są sporadyczne. Program dotyczy miejscowości, które mają ponad 10 tys. mieszkańców, a nie posiadają dostępu do kolei. Na jego realizację do 2028 r. przygotowany jest budżet w wysokości 6,6 mld zł. Wysokość planowanych nakładów umożliwi przywracanie i tworzenie konkurencyjnych połączeń kolejowych między ww. ośrodkami i miastami wojewódzkimi, co będzie skutkowało zmniejszeniem wykluczenia transportowego tych miejscowości i pozwoli na włączenie ich w procesy gospodarcze i rozwojowe kraju. Oczywiście to poszczególne samorządy będą decydowały czy chcą przystąpić do Programu. Te, które zdecydują się wziąć udział, na pewno na tym skorzystają. PLK w ramach środków budżetowych pokryją do 85% wartości realizowanych projektów, a pozostałe 15% będzie wkładem własnym samorządu. Obecnie nasza Spółka opracowuje szczegółowe wytyczne naboru, na podstawie których, samorządy będą mogły aplikować do Programu.

Wydaje się, że sam sposób podpisania ustawy przez Prezydenta był symboliczny. Zwykły peron można chyba uznać za symbol powrotu kolei do pasażerów? 

Zdecydowanie TAK. Miejscem podpisania ustawy był nieczynny od kilku lat peron pasażerski w blisko 20-to tysięcznej miejscowości Końskie, w województwie świętokrzyskim. To właśnie do takich miejsc kierowany jest ten program. Program Kolej+ daje szansę na przywrócenie połączeń kolejowych do miejscowości, które są obecnie wykluczone komunikacyjnie. Połączenia pasażerskie powrócą także do Końskich, do których kilka lat temu zlikwidowano połączenia kolejowe.

Pomimo faktu, że Kolej Plus jest programem rządowym, zachęcacie samorządy do występowania z samodzielnymi wnioskami dotyczącymi modernizacji linii. Jaki jest odzew władz lokalnych na Waszą propozycję?

Aby przystąpić do Programu, zainteresowany samorząd będzie składał wniosek w ramach naboru, którego uruchomienie planowane jest w najbliższym czasie. Nabór będzie dwuetapowy i po jego zakończeniu wskazane zostaną projekty, które wezmą udział w Programie. Widzimy duże zainteresowanie Programem ze strony samorządów. Dostajemy wiele pytań o możliwość realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach Programu, warunki jego realizacji, terminy, itp. Z chwilą ogłoszenia naboru, każdy z samorządów będzie mógł się zapoznać ze szczegółowymi warunkami uczestnictwa w Programie i zdecydować o przystąpieniu do niego.

Czy można uznać, że poprzez współpracę z samorządami udało się przełamać „kadencyjne” myślenie o infrastrukturze?

Biorąc pod uwagę złożoność kolejowych inwestycji infrastrukturalnych, czas niezbędny do zrealizowania inwestycji począwszy od jej zaplanowania, poprzez prace projektowe i realizację, efekty Programu będą znane dopiero w kolejnych latach. Tym samym nie można patrzeć na realizację Programu tylko przez pryzmat obecnej kadencji, gdyż inwestycja to proces długotrwały, dający wymierne efekty dopiero w perspektywie kilku lat. Zakładam, że samorządowcy w swych decyzjach będą kierowali się interesem lokalnej społeczności i potrzebą likwidacji wykluczenia komunikacyjnego, które jest de facto elementem wykluczenia cywilizacyjnego.

Czy można już zdradzić, które odcinki będą dofinansowane w pierwszej kolejności?

Na chwilę obecną nie można tego określić, gdyż będzie to zależeć od wyników naboru zgłoszeń do Programu, złożonych przez samorządy projektów. Po zakończeniu etapu naboru zostanie ogłoszona lista przedsięwzięć, które spełniły wymagania określone w naborze, a więc odcinków linii kolejowych, na których zostaną wykonane prace objęte dofinansowaniem. Program ma charakter otwarty i samorządy ostatecznie same muszą zdecydować, czy wezmą w nim udział oraz dołożyć starań, aby ich wniosek spełniał wymagania formalne naboru. Nie ma natomiast wstępnie zdefiniowanej listy przedsięwzięć, które miałyby być realizowane w pierwszej kolejności. O tym zdecydują wyniki naboru, realizowanego według jednoznacznych kryteriów. Niewątpliwie bardzo ważnym elementem determinującym udział w Programie będzie również zabezpieczenie przez samorządy środków finansowych na pokrycie wkładu własnego w planowanej inwestycji. Zakładam jednak, że te samorządy, które są poważnie zainteresowane odtworzeniem połączeń kolejowych z miastami wojewódzkimi, zabezpieczą w swoich budżetach niezbędne środki.

Polska kolej staje się coraz bardziej ekologiczna. Wpływ na ten stan ma z jednej strony tabor, a z drugiej stan infrastruktury. W drugim wypadku kluczowe są działania PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. Proszę przybliżyć działania spółki na rzecz ochrony środowiska?

Kolej to jeden z najbardziej ekologicznych środków transportu. Wybierając ten środek transportu, również w przewozie towarów, zmniejszamy zatłoczenie na drogach i w miastach. Każdy pociąg to minimum kilkadziesiąt samochodów, które nie muszą wyjechać na drogi. Przyczynia to się do ograniczenia emisji zanieczyszczeń zarówno do powietrza, jak i do wód. PLK dokładają wielu starań by utrzymać i wzmocnić ekologiczny charakter transportu kolejowego zarówno podczas realizacji inwestycji kolejowych, jak również utrzymania i eksploatacji linii kolejowych. W mojej ocenie kwestie ekologii i ochrony klimatu są impulsem rozwoju transportu szynowego. Celem redukcji ilości gazów cieplarnianych, realizacji polityki klimatycznej i ochrony środowiska realizujemy wiele w tym zakresie działań.

To działania stricte techniczne na sieci kolejowej jak na przykład – elektryfikacja linii kolejowych, stosowanie wydajniejszych energetycznie maszyn i urządzeń, stosowanie zabezpieczeń akustycznych, montaż nowych bezstykowych torów czy zastępowanie drewnianych podkładów kolejowych mniej szkodliwymi – betonowymi. Nie zapominamy o zwierzętach – to dla nich przy liniach kolejowych budowane są korytarze migracyjne – przejścia nad i pod torami i przepusty ze specjalnymi półkami.

Czytaj dalej >