Raport z Polski Wywiady

Ignacy Góra, Prezes UTK: IV pakiet kolejowy to kolejny krok do ujednolicenia rynku kolejowego [WYWIAD]

Prezes UTK, dr inż. Ignacy Góra, o Europejskim Roku Kolei, IV pakiecie , bezpieczeństwie oraz zmianach jakie nastąpiły w branży w ostatnich latach.

Panie Prezesie, pozwolę sobie zacząć od pytania dotyczącego Europejskiego Roku Kolei. Co za nami? Co jeszcze przed? Jak Pan, jako Krajowy Koordynator, ocenia dotychczasowe zaangażowanie i inicjatywy?

Zarówno za nami, jak i przed nami wiele interesujących wydarzeń. Wśród nich są te skierowane do szerokiego grona odbiorców oraz takie, których adresatami są przedstawiciele branży. Jeżeli miałbym wskazać kilka z tych, które już za nami to na pewno będzie to przygotowana wspólnie z Pocztą Polską S.A. emisja serii znaczków „Nowoczesny tabor kolejowy”, trzy zrealizowane spotkania w ramach nowej inicjatywy UTK – Ogólnopolskiego Forum Kolejowego, Kolejowa Noc Muzeów czy wydanie przez Fundację Grupy PKP „Poradnika noszenia munduru kolejarza”, ale również wiele innych wydarzeń poświęconych rozwojowi i promocji kolei jako bezpiecznego i ekologicznego środka transportu. Wśród minionych wydarzeń warto także wymienić dwa istotne – przejazd przez Europę specjalnego pociągu Connecting Europe Express (CEE) oraz międzynarodowe targi TRAKO w Gdańsku. Na kolejne miesiące szykujemy też kilka niespodzianek.

TRAKO było okazją do spotkania i wymiany doświadczeń. Pierwszą tak dużą impreza dla branży od wybuchu pandemii. Europejski Rok Kolei jest niepowtarzalną okazją dla kolei na promocję i dotarcie do obywateli i przedsiębiorców z przekazem prezentującym jej zalety. Jestem przekonany, że nie ma w branży instytucji, która nie starałaby się brać czynny udział w ERK2021. Cieszę, się, że inicjatyw i działań jest bardzo dużo. Mam nadzieję, że już niedługo pasażerowie kolei będą mogli skorzystać specjalnych ofert promocyjnych przygotowanych przez przewoźników kolejowych, z taką inicjatywą w czasie jednego z Ogólnopolskich Forów Kolejowych wyszedł Prezes Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej. A także z ich różnorodności i charakteru, bo są zarówno takie o zasięgu ogólnokrajowym, a wręcz europejskim, ale są też i takie mniejsze, lokalne.

2021 rok to także IV Pakiet Kolejowy. Czy może Pan uszeregować najistotniejsze zmiany jakie nastąpią w polskim sektorze kolejowym?

IV pakiet kolejowy to ogromne zmiany na kolei i kolejny krok do ujednolicenia rynku kolejowego w całej Europie. Agencja Kolejowa Unii Europejskiej przejęła części kompetencji, które do tej pory były w gestii krajowych władz bezpieczeństwa. Wiązało się to dla klientów i samego urzędu ze zmianą sposobu procedowania spraw i zastosowaniem aplikacji Punktu Kompleksowej Obsługi (OSS).

Niewątpliwie największą zmianą jest wprowadzenie jednolitych certyfikatów bezpieczeństwa dla przewoźników kolejowych, które zastępują dotychczas wydawane certyfikaty bezpieczeństwa w części A i B. Nowe przepisy zdecydowanie ułatwiają procedowanie dalszych spraw m.in. dzięki szczegółowemu uregulowaniu zasad stosowania aplikacji OSS czy wprowadzeniu zasady automatycznego wygaszania dotychczas obowiązujących certyfikatów bezpieczeństwa część A i B po wydaniu jednolitego certyfikatu bezpieczeństwa.

IV pakiet kolejowy zmodyfikował również proces udzielania zezwoleń dla pojazdów kolejowych. Dyrektywa 2016/797 w sprawie interoperacyjności przewiduje dwie ścieżki procedowania – przez Agencję Kolejową Unii Europejskiej lub przez krajowe organy ds. bezpieczeństwa. Wybór odpowiedniej ścieżki determinuje planowany obszar eksploatacji pojazdu. Obszar eksploatacji pojazdu obejmujący więcej niż jedno państwo członkowskie Unii Europejskiej wymaga wydania zezwolenia przez Agencję. Obszar eksploatacji pojazdu ograniczony wyłącznie do jednego państwa członkowskiego pozostawia wnioskodawcy możliwość wyboru podmiotu wydającego – Agencji lub krajowego organu ds. bezpieczeństwa.

Nowe regulacje prawne przewidują również, że jednostki notyfikowane będą uprawnione wyłącznie do przeprowadzania ocen podsystemów, pojazdów i składników interoperacyjności na zgodność z TSI. Natomiast w każdym przypadku oceny podsystemu, czy pojazdu kolejowego na zgodność z przepisami krajowymi, ocenę tę przeprowadzać będzie jednostka, która posiada kompetencje zweryfikowane w odrębnym procesie (jednostka wyznaczona).

Za niecały rok, od 16 czerwca 2022 r. wszystkie podmioty zajmujące się utrzymaniem będą musiały posiadać certyfikat ECM lub zostać ocenione w ramach procesu certyfikacji lub autoryzacji bezpieczeństwa. W konsekwencji od tego dnia przestaną również obowiązywać przepisy dotyczące wydawania świadectw sprawności technicznej w odniesieniu do pojazdów posiadających ECM. Dokument ten zostanie zastąpiony przez tzw. „przywrócenie do eksploatacji” wydawane przez podmiot odpowiedzialny za utrzymanie. W przypadku pojazdów kolejowych, które nie są zarejestrowane w rejestrze pojazdów i w związku z tym nie posiadają wyznaczonego ECM (np. pojazdy użytkowane na bocznicach kolejowych), również po 16 czerwca 2022 r. nadal znajdzie zastosowanie obowiązek wystawiania świadectw sprawności technicznej.

Nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym, która weszła w życie 28 lipca przewiduje, że w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa Prezes UTK może wystosować do podmiotu kolejowego pisemne ostrzeżenie. Istnieje szeroki katalog przedsiębiorstw, do których takie ostrzeżenia mogą być kierowane. Są nimi: przewoźnik kolejowy, zarządca, użytkownik bocznicy kolejowej, przedsiębiorca zarządzający infrastrukturą i wykonujący przewozy w metrze, producent albo jego upoważniony przedstawiciel, jednostka notyfikowana, podmiot odpowiedzialny za utrzymanie, wykonawca modernizacji, importer, inwestor lub dysponent.

Podmiot, do którego zostanie wystosowane pisemne ostrzeżenie będzie zobowiązany do udzielenia odpowiedzi o działaniach podjętych lub planowanych do podjęcia w celu usunięcia stwierdzonego naruszenia (wraz z ich harmonogramem) we wskazanym terminie.

Wprowadzono obowiązek przekazywania przez przewoźników kolejowych i zarządców infrastruktury swoim pracownikom informacji o przeprowadzonych ocenach znaczenia zmiany i procesach zarządzania ryzykiem, jeżeli dotyczą one obowiązków pracowników oraz warunków i bezpieczeństwa pracy. Dodatkowo wprowadzany jest także wymóg dla przewoźników pasażerskich dotyczący informowania pasażerów poszkodowanych w poważnych wypadkach o procedurach dochodzenia roszczeń oraz o możliwości skorzystania z pomocy psychologa na koszt przewoźnika. Pojawia się także nowy wymóg dotyczący sposobu postępowania przy wymianie wagonów między przewoźnikami.

Bezpieczeństwo to priorytet dla UTK. Trwa już piąta edycja konkursu Kultura Bezpieczeństwa. Proszę przypomnieć jego cele?

Pomysł stworzenia konkursu „Kultury bezpieczeństwa transporcie kolejowym” narodził się jako kontynuacja inicjatywy Deklaracji w sprawie rozwoju Kultury Bezpieczeństwa w transporcie kolejowym i skierowany został przede wszystkim do jej sygnatariuszy. Celem konkursu jest wymiana doświadczeń pomiędzy uczestnikami oraz rozpowszechnianie dobrych praktyk, służących poprawie bezpieczeństwa transportu kolejowego. Mamy szerokie spektrum sygnatariuszy poczynając od Ministerstwa Infrastruktury, Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, Komendy Głównej Policji, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego przez przewoźników, zarządców, aż po uczelnie, wydawnictwa i wiele, wiele innych np. Polska Izba Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei.

Staramy się, aby formuła konkursu umożliwiała każdemu z sygnatariuszy zaprezentowanie stosowanych rozwiązań, bez względu na rodzaj prowadzonej działalności. Dzięki udziałowi w konkursie Sygnatariusze mają okazję podzielenia się z innymi tym, jak rozumieją kulturę bezpieczeństwa w odniesieniu do swojej organizacji. Przez takie interakcje pomiędzy uczestnikami projektu kultura bezpieczeństwa i wszystko co się z nią wiąże, motywuje innych do działania i zachęca aby poszukiwać innowacyjnych rozwiązań, które pozwalają na zwiększenie bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. W mojej organizacji kultura bezpieczeństwa ma ogromne znaczenie dlatego staramy się wykraczać poza ustawowe obowiązki i robić jeszcze więcej, by zapewnić bezpieczeństwo w transporcie kolejowym. Chciałem też podkreślić, że konkurs to nie tylko propozycje rozwiązań systemowych i technicznych. Konkurs to również ludzie odznaczający się niebywałą dbałością o bezpieczeństwo, dlatego zawsze z ogromną przyjemnością wyróżniamy bohaterów kolei, którzy za sprawą swojej odwagi, wiedzy i sprawności działania uchronili innych przed niebezpieczeństwem. Chcemy by cała Polska o nich usłyszała, bo taka postawa wymaga heroizmu i jest godna naśladowania.

A jakby Pan spojrzał subiektywnie to czy z odbytych edycji, któryś z nagrodzonych projektów szczególnie jest Panu bliski?

Czytaj dalej >