Analizy

Pasażerskie systemy wsparcia logistycznego

Przez wiele lat, całkiem zresztą niesłusznie, logistykę przyporządkowywano sferze pojęć związanych wpierw z wojskiem i wojskowością (bardzo dosłownie odwoływano się do pierwotnej definicji logistyki, postawionej jeszcze przez cesarza Leontosa), później z działalnością człowieka związaną ze składowaniem i magazynowaniem oraz fizycznym przygotowaniem produkcji, a także ze spedycją wytworzonych dóbr. Procesowe podejście do otaczającego nas świata przyniosło zdecydowanie szersze postrzeganie logistyki, plasując ją jako jeden z kluczowych obszarów aktywności społeczeństw.

Przewozy pasażerskie przez pryzmat logistyki Wbrew przyjętym potocznym i obiegowym opiniom logistyka nie jest działaniem człowieka typowym dla działalności związanej wyłącznie z produkcją, magazynowaniem czy spedycją. Logistyka występuje w każdej sferze działalności człowieka, w tym również w zakresie „przepływów” potoków ludzi.

Przytaczając za M. Chaberkiem:

1. Zadania logistyczne towarzyszą człowiekowi od zawsze; są one wszechobecne, zarówno w odniesieniu do pojedynczego człowieka, jak i do każdej organizacji: gospodarczej, społecznej, kulturalnej, zdrowotnej, wojskowej itp.

2. Przepływy te realizowane są więc jako jeden z elementów składających się na główny proces, który można zdefiniować jako zbiór (sumę) działań podejmowanych przez ludzi w celu zaspokajania ich potrzeb. M.Chaberek, dowodzi, że zasoby ludzkie podlegają działaniom logistycznym w związku z różnymi potrzebami życiowymi człowieka, takimi jak praca zawodowa (dojazdy do pracy, wyjazdy służbowe), prowadzenie gospodarstwa domowego, życie rodzinne i towarzyskie, ochrona zdrowia, turystyka i wypoczynek

3. Ze względu na różne potrzeby życiowe człowieka zadaniem systemów logistycznych jest stworzenie możliwości technicznych i organizacyjnych realizacji procesów logistycznych, dzięki którym zainteresowane osoby mogą być w pożądanym czasie i miejscu, żeby proces zapewnienia zasobów ludzkich odbywał się na odpowiednim poziomie jakościowym i przy akceptowalnych kosztach

4. Niezbędne jest jednoznaczne oddzielenie procesów logistycznych od procesów podstawowych. Procesy podstawowe wymagają dla swojego zaistnienia infrastrukturalnego i subinfrustrukturalnego środowiska, stanowiącego system wsparcia logistycznego – w przypadku problematyki poruszanej w niniejszym opracowaniu – regionu, subregionu, kraju itp.

5. Miejsca, między którymi odbywają się przepływy potoków ludzkich, określić można mianem ośrodków lub centrów zaspokajania potrzeb. Dla realizacji opisanego procesu funkcjonują pasażerskie systemy logistyczne. Proces logistyczny może być realizowany w zakresie transportu przez różne środki (gałęzie) transportu. System logistyczny wraz z procesem logistycznym tworzą system wsparcia logistycznego.
Podkreślić należy, że w ostatnich latach zadania logistyczne związane z obsługą logistyczną osób, zwłaszcza o charakterze służby publicznej, stały się przedmiotem polityki społecznej zarówno władz centralnych, jak i władz regionalnych (samorządów lokalnych). W ramach tej polityki poszukuje się rozwiązań związanych z budową i finansowaniem infrastrukturalnych elementów systemu logistycznego miast i regionów

6. Stosuje się rozwiązania w zakresie dofinansowania działalności przewoźników realizujących zadania w ramach obowiązku służby publicznej, mające na celu poprawę konkurencyjności publicznego transportu zbiorowego względem transportu indywidualnego, w tym w szczególności – względem motoryzacji indywidualnej. Obecną współczesną i jak się zdaje – bardzo postępową – jest koncepcja logistycznego podchodzenia do realizowanych procesów – także i w kontekście do przepływów osób (potoków osób), a zatem i w kontekście obsługi podróżnych.
Idee i zasady logistyczne znajdują zastosowanie (co więcej, następuje ich systematyczne implementowanie) nie tylko w sferze obsługi zasobów rzeczowych (towarowych), ale tez w odniesieniu do zasobów ludzkich. Obsługa bowiem tych zasobów coraz powszechniej i coraz bardziej konsekwentnie modelowana jest zgodnie z zasadami modelowania procesów logistycznych. W szczególności wykorzystywane są możliwości praktycznego wykorzystania synergicznych funkcji logistyki w tak szczególnym obszarze jej oddziaływania, jakim jest logistyka związana z przepływami pasażerów. Pasażerskie systemy wsparcia logistycznego Zadaniem pasażerskich systemów logistycznych jest umożliwienie realizacji procesów logistycznych.
Procesy logistyczne z kolei umożliwiają społeczeństwu realizowanie zadań będących niejako konsekwencją funkcjonowania społeczeństwa. Każdy z nas musi pracować, uczyć się, leczyć i dbać zdrowie, musi wypoczywać, uczestniczyć w życiu kulturalnym, zażywać sportu i rekreacji. Jak wiele jest tych obszarów aktywności, najlepiej świadczy piramida potrzeb Maslowa. Rozważanie to nie jest rzecz jasna celem tego artykułu, niemniej jednak nie sposób pominąć poruszonych wyżej kwestii. Podsumowując, można stwierdzić, iż aktywność zarówno społeczeństw, jak i poszczególnych ich członków obejmuje wszelkie działania i aktywności związane z życiem i funkcjonowaniem ludzi jako członków społeczności. Immanentną cechą większości z tych aktywności jest oddalenie miejsca pobytu (pracy, zamieszkania) ludzi od miejsc, w których potrzeby te mogą lub muszą być zaspokajane (miejsca te należy określić mianem „miejsc zaspokajania potrzeb” lub „ośrodków zaspokajania potrzeb”). Wspomniane oddalenie przestrzenne powoduje konieczność przemieszczania się między nimi ludzi – najczęściej jako mniej lub bardziej licznych zbiorowości (a więc „potoków pasażerskich”).
Zatem sam proces przemieszczania się (przepływów) ludzi (lub potoków pasażerskich), jak również i inne realizowane przez ludzi procesy życiowe, wymagają wsparcia logistycznego. W tym ujęciu człowieka lub zbiorowość należy postrzegać jako zasób.

7. Bez fizycznego bowiem uczestnictwa człowieka w danym procesie nie jest możliwa realizacja żadnej z ludzkich funkcji życiowych. To oczywiste: nie można pracować, nie wykonując zadań związanych z pracą zawodową, nie można się uczyć, nie wykonując żadnych czynności związanych z przyswajaniem wiedzy itp. Tak więc można i należy stwierdzić, że dana (odpowiednia) osoba (osoby) musza być w odpowiednim miejscu i czasie w odpowiedniej liczbie, a samo zapewnienie tej jedności miejsca i czasu (w związku z realizacją danej funkcji życiowej), powinno się odbyć po właściwym (akceptowalnym) koszcie.
W konstruowanych na podstawie powyższych założeń modelach gospodarczych człowiek jest traktowany jako zasób (co absolutnie nie ma na celu dehumanizacji jednostki i zbiorowości jako społeczeństwa) – zasób pracy żywej i podobnie jak każdy inny zasób w przedsiębiorstwie musi być on dostępny dla procesów produkcyjnych w rozumieniu 5 celów logistyki: właściwy zasób (pracownik), we właściwym czasie, właściwym miejscu, w odpowiedniej liczbie, po odpowiednim koszcie. O tego rodzaju procesach decydują pracownicy, po części pracodawcy (w momencie gdy rozpoczną realizacje zadań gospodarczych przedsiębiorstwa). Procesy logistyczne osób realizowane są z wykorzystaniem dedykowanych im systemów logistycznych. Procesy logistyczne wraz z systemami logistycznymi umożliwiającymi realizację tych procesów tworzą pasażerskie systemy wsparcia logistycznego.

Modelowy przykład pasażerskiego systemu wsparcia logistycznego przedstawia infografika poniżej.

rys 1

Elementami pasażerskich systemów wsparcia logistycznego zwykle są:
• infrastruktura służąca realizacji zadań i celów tych systemów, w tym stacje i przystanki oraz znajdujące się na niektórych z nich dworce. Niektóre z tych obiektów pełnią rolę pasażerskich centrów logistycznych,
• systemy informatyczne, teleinformatyczne, telemetryczne i inne narzędzia cyfrowe służące realizacji pasażerskiego procesu logistycznego, np. systemy umożliwiające zdalny dostęp do informacji o podróży, zawarcie umowy przewozu, jej aneksowanie lub odstąpienie od umowy przewozu, skorzystanie z programów lojalnościowych,
• tabor transportowy, umożliwiający przemieszczanie potoków pasażerskich, którego cechy zależą od gałęzi transportu i charakteru realizowanych przewozów, • instytucje będące regulatorami rynku transportowego, organizatorami przewozów,
• związki komunikacyjne (np. Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej, Komunalny Związek Komunikacyjny GOP), organizacje uczestników rynku transportowego – zarówno po stronie podażowej, jak i popytowej (np. rzecznik praw pasażera, federacje pasażerów, związki przewoźników drogowych, kolejowych, lotniczych), których zadaniem jest m.in. egzekwowanie należytej jakości usług transportowych,
• organa władzy publicznej (szczebla samorządowego, wojewódzkiego, państwowego) powołane dla organizowania rynku transportowego oraz w celu regulacji tego rynku. Organizatorem przewozów jest – zgodnie z przepisami ustawy o publicznym transporcie zbiorowym – właściwa jednostka samorządu terytorialnego albo minister właściwy do spraw transportu, zapewniający funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego na danym  obszarze.

8. Zarządzanie publicznym transportem zbiorowym przez organizatora polega w szczególności na negocjowaniu i zatwierdzaniu zmian do umowy z operatorem. Operator jest przewoźnikiem realizującym usługi przewozowe na podstawie kontraktu zawartego z organizatorem przewozów na realizację zadań z zakresu służby publicznej. Usługi te są co do zasady o charakterze powszechnym, a zatem ich cena nie może być ustalona na poziomie pokrywającym przewoźnikowi (operatorowi) całość poniesionych kosztów związanych z realizacją usługi przewozowej oraz zysku. Zatem rekompensata wypłacana operatorowi przez organizatora przewozów jest różnicą pomiędzy przychodami z realizacji usługi przewozowej a rzeczywistym kosztami poniesionymi na jej wytworzenie z uwzględnieniem tzw. rozsądnego zysku.

Czytaj dalej >