Wywiady

Ireneusz Merchel: Europejski Rok Kolei to okazja do debaty [WYWIAD]

O Europejskim Roku Kolei, Europejskim Zielonym Ładzie oraz kończącej się perspektywie finansowej mówi nam Ireneusz Merchel, prezesem Zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.

Rok 2021 to Rok Kolei. Co to oznacza dla Polskich Linii Kolejowych? 

Unia Europejska ustanowiła rok 2021 „Europejskim Rokiem Kolei”, aby promować kolej jako bezpieczny i zrównoważony środek transportu. Założenia te wpisują się w działania Polskich Linii Kolejowych, tj. wzmacniania ekologicznego, bezpiecznego i zrównoważonego charakteru transportu kolejowego. 

Dla naszej spółki Europejski Rok Kolei to także okazja do debaty na temat rozwoju i przyszłości kolei w Polsce. Obecnie we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury przygotowujemy nowy program wieloletni na lata 2021 – 2027. Podstawowym założeniem tego programu jest kontynuacja kierunku wyznaczonego przez obecny Krajowy Program Kolejowy, np.  w aspekcie dostosowania infrastruktury do wymagań sieci bazowej towarowej TEN-T dla przewozów towarowych, które są najbardziej ekologicznym środkiem transportu. Dotyczy to m.in. kursowania pociągów towarowych o długości min. 740 m przy zachowaniu nacisków 221 kN/oś, pełna elektryfikacja poszczególnych linii kolejowych wchodzących w skład korytarzy sieci bazowej TEN-T, dostosowanie infrastruktury do kursowania pociągów towarowych z prędkością 100 km/h, a także wdrożenie systemu ERTMS/ETCS. 

Ponadto w ramach nowej pespektywy UE planowane są również projekty mające na celu zwiększenie roli kolei w aglomeracjach i sprawności przewozów m.in. przez rozbudowę i separacje tras dalekobieżnych i aglomeracyjnych. 

Planowane są także inwestycje, których celem jest połączenie głównych ośrodków miejskich zmodernizowanymi liniami kolejowymi i dalsze podwyższanie prędkości, co pozwoli na skrócenie czasu przejazdów pomiędzy poszczególnymi miastami. 

Działania PLK wpisują się także w ideę Europejskiego Zielonego Ładu?

Zwiększenie efektywności energetycznej w transporcie kolejowym jest jednym
z wyzwań stawianych całemu sektorowi kolejnictwa, w tym także zarządcy sieci kolejowej, którym są PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. 

Wychodząc naprzeciw proekologicznym trendom Spółka realizuje „Program poprawy efektywności energetycznej. Ma on na celu ograniczanie oddziaływania kolei na środowisko, poprawę efektywności energetycznej kolei oraz zmniejszenie emisji CO2 – co jednocześnie wpisuje się w ideę Zielonego Ładu. Dzięki temu chcemy zwiększać udział kolei w przewozach pasażerskich jako najbardziej ekologicznego środka transportu. 

Warto dodać, że PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. przystąpiły do wspólnej inicjatywy branży kolejowej – Centrum Efektywności Energetycznej Kolei (CEEK). Wspólnym celem jest wypracowanie i wdrożenie rozwiązań, które pozwolą na ograniczenie zużycia energii elektrycznej o 1,2 TWh w perspektywie do 2030 r. Pozwoli to na redukcję emisji CO2 o ponad 1 000 000 ton. 

Od kliku lat realizujemy te działania w wielu obszarach. Do zmniejszenia zużycia i kosztów energii, w ramach bieżącej działalności i prowadzonych inwestycji, na peronach, przejazdach, w przejściach montowane jest oświetlenie LED. Zapewnia oszczędność energii i redukcję emisji CO2. Ponadto wykorzystujemy energię słoneczną, pozyskiwaną dzięki instalacjom fotowoltaicznym. Korzystne zmiany przynosi także termomodernizacja budynków, wymiana instalacji grzewczych. Kolejnym działaniem w ramach programu jest zabudowa układów kompensacji mocy biernej, które to spowodowały poprawę parametrów zasilania urządzeń, ale też umożliwiły redukcję opłat za energię elektryczną. 

Stawiamy także na innowacje. We współpracy z NCBR koordynujemy szereg projektów badawczo – rozwojowych na rzecz innowacyjności i konkurencyjności kolei. 

Zostając w temacie idei Europejskiego Zielonego Ładu, na ekologiczny charakter kolei wpływa także elektryfikacja linii kolejowych ? Jakie działania w tym obszarze podejmuje zarządca infrastruktury? 

Na coraz bardziej ekologiczny charakter kolei wpływa również elektryfikacja linii kolejowych, która eliminuje wykorzystanie taboru spalinowego. W ostatnim czasie zelektryfikowaliśmy ze wsparciem funduszy unijnych, trasy Stalowa Wola Rozwadów – Lublin, Węgliniec – Zgorzelec. Obecnie elektryfikujemy trasę  Ocice – Rzeszów, Czarnca – Włoszczowa Płn. Elektryfikacja obejmie nieczynny odcinek linii do lotniska w Pyrzowicach. Zelektryfikujemy również trasy, m.in. Ełk – Korsze, Ełk – Trakiszki i Wieliszew – Zegrze. Każda inwestycja prowadzona jest zgodnie z wymogami decyzji środowiskowych. 

Kończy się obecna perspektywa finansowa. Jakie istotne zmiany odczuwają już podróżni? 

Realizujemy największy w historii program inwestycyjny na polskiej kolei za prawie 76 mld zł. Inwestycje prowadzone są przy utrzymanym ruchu pociągów, a to duże przedsięwzięcie. Przez 5 lat wymagało i nadal wymaga sprawnej współpracy zarządcy infrastruktury z przewoźnikami. Jest to także duże wyzwanie dla dyspozytorów i dyżurnych ruchu, którzy odpowiadają za codzienny przejazd tysięcy pociągów.  

Dziś mogę powiedzieć, że realizujemy założenia Krajowego Programu Kolejowego. Poprawiają się warunki podróży w aglomeracjach – m.in. aglomeracji warszawskiej, rzeszowskiej czy krakowskiej.  Przygotowywane są warunki dla kolejnych lepszych podróży – m.in. w aglomeracji szczecińskiej czy łódzkiej. 

Skrócił się czas podróży na trasach, np. krócej jeździmy pociągiem z Warszawy do Trójmiasta, z Krakowa do Katowic, z Poznania do Wrocławia czy z Warszawy do Olsztyna. Setki zmodernizowanych stacji i przystanków spełniają oczekiwany komfort wszystkich podróżnych. Ponadto kilkadziesiąt nowych przystanków zapewnia lepszy dostęp do kolei. Likwidujemy wykluczenie komunikacyjne – np. po 25 latach od kiedy jedziemy bezpośrednio pociągiem z Bielska Podlaskiego do Hajnówki, wcześniej podobny efekt na terenie Dolnego Śląska przyniosła modernizacja linii z Legnicy przez Lubin do Rudnej Gwizdanowa.

 Wzmacniamy znaczenie ekologicznego transportu towarów koleją. Oddajemy zmodernizowane, dostosowane do przejazdów dłuższych i cięższych składów towarowych, trasy. Pociąg staje się konkurencyjnym środkiem transportu w przewozie towarów, dzięki czemu wzrasta atrakcyjność regionów i polska gospodarka może się rozwijać. 

Jak podsumowałby Pan 2020 rok jeśli chodzi o realizację inwestycji ? 

Z pewnością musieliśmy się nauczyć działać w nowej rzeczywistości. Udało się to dzięki szybko wprowadzonym zmianom organizacyjnym, opracowaniu systemu współpracy z wykonawcami na placach budów, wprowadzeniu przyśpieszonych płatności, rozliczeń i pracy zdalnej. Pandemia nie zatrzymała inwestycji Polskich Linii Kolejowych, są one prowadzone bez istotnych zakłóceń. 

Wykonawcy prowadzą prace z zachowaniem wszystkich zasad bezpieczeństwa. Mimo trudnej sytuacji związanej z pandemią udało się zrealizować inwestycje na poziomie ponad 10 mld zł. To efekt stałej współpracy z wykonawcami od początku pandemii. Zmodernizowaliśmy blisko 900 km torów, ponad 300 przejazdów kolejowo – drogowych i ponad 900 km sieci trakcyjnej. Wymienionych zostało ponad 1000 rozjazdów. Dla poprawy komfortu podróży przebudowaliśmy blisko 150 peonów. Dzięki temu kolej jest lepiej dostępna dla wszystkich podróżnych, w tym osób o ograniczonej możliwości poruszania się. Prace objęły także przebudowę ponad 630 obiektów inżynieryjnych, z czego ponad 120 mostów i 60 wiaduktów. Dzięki temu pociągiem jeździmy bezpieczniej. Warto podkreślić, że mimo pandemii nie przerwaliśmy pozostałych swoich działań na rzecz podnoszenia poziomu bezpieczeństwa. Działania te przynoszą efekty. Rok 2020 był najbezpieczniejszy w historii PKP Polskich Linii Kolejowych S.A

Jakie są plany spółki na ten rok?

W 2021 r. nadal będziemy zwiększać możliwości kolei jako ekologicznego środka transportu. Zakończone zostaną kolejne projekty Krajowego Programu Kolejowego. Spółka planuje realizację inwestycji na poziomie około 13 mld zł.

Efektem realizacji zadań będzie m.in. zwiększenie dostępności do kolei oraz zapewnienie oczekiwanych, komfortowych warunków obsługi na stacjach i przystankach. Prace pozwolą zwiększać możliwości transportu towarów koleją i poprawią jego konkurencyjność jako ekologicznego środka transportu, tym samym wpisując się w ideę Europejskiego Zielonego Ładu..  

W zależności od wielkości dostępnych środków finansowych, ogłosimy w ramach nowej perspektywy przetargi na roboty budowlane na kwotę kilkunastu miliardów złotych. W ramach bieżącego utrzymania infrastruktury kolejowej, ogłosimy również kilkaset przetargów na prace remontowe i utrzymaniowe o szacowanej wartości ponad 650 mln zł. Uzupełnieniem będzie realizacja Programu Kolej Plus, Programu budowy/modernizacji przystanków kolejowych na lata 2020-2025, a także Krajowy Program Odbudowy. PLK w zakresie powierzonych działań współpracują w realizacji projektu przygotowania budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego. 

Jakie największe inwestycje zostaną zakończone w tym roku?

Od 14 marca, po ponad 24 latach pociągi znów zatrzymują się na odbudowanej stacji Warszawa Główna. Oddaliśmy w tym roku kompleksowo przebudowaną stację w Rzeszowie, która zapewnia teraz najwyższe standardy obsługi podróżnych. Wśród największych planowanych do zakończenia w tym roku projektów są m.in. modernizacja trasy Wrocław – Poznań na odcinku granica województwa dolnośląskiego – Czempiń za 1,5 mld zł. Zakończymy także prace na odcinkach modernizowanej linii Warszawa – Lublin,  odc. Otwock – Lublin za łącznie ok 2 mld zł; na kolejnym odcinku linii E30 Kędzierzyn Koźle – Opole Groszowice oraz na odcinku Poznań – Wronki – na inwestycji ze stolicy Wielkopolski do Szczecina. Ponadto zakończymy projekty istotne dla poprawy warunków transportu towarów – poprawa infrastruktury kolejowego dostępu do portu Gdańsk oraz modernizacja linii kolejowych na odc.  Toszek Północ – Rudziniec Gliwicki – Stare Koźle. 

Czy w kolejnych latach możemy się spodziewać się dalszej rozbudowy sieci kolejowej w Polsce?

W ramach Krajowego Programu Kolejowego oprócz modernizacji istniejących linii kolejowych budowane są również zupełnie nowe linie kolejowe – jak np. łącznica Czarnca – Włoszczowa Północ, linia do lotniska w Pyrzowicach , a także linia która połączy stacje Łódź Fabryczna ze stacjami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec – w ramach budowy tunelu średnicowego. W ramach obecnej perspektywy projektowana jest również nowa linia kolejowa Podłęże – Szczyrzyc – Tymbark / Mszana Dolna, która istotnie skróci czas podróży z Krakowa do Zakopanego. W tym miejscu bardzo mocno chcę podkreślić, że od 2016 r w projektach nie są likwidowane żadne tory ani mijanki, a wręcz dobudowywane nowe.

Czy Program Kolej Plus wpisuje się w rozbudowę linii kolejowych? 

Warto dodać, że istotnym elementem jest również odbudowa połączeń kolejowych do miejscowości, które nie maja zapewnionej obsługi koleją dzięki realizacji programu Kolej Plus. Obecnie jesteśmy na II etapie o Programu, w którym wnioskodawcy mają czas na opracowanie wstępnych studiów planistyczno-prognostycznych. Rozmawiamy z wnioskodawcami na cyklicznych wideokonferencjach. Spotkania dostarczają informacji na temat realizacji wstępnych studiów i są okazją do wymiany doświadczeń np. w przygotowaniu niezbędnych na tym etapie dokumentów. 

Reklama