Wywiady

Nowoczesny i otwarty urząd

Z Ignacym Góra, Prezesem Urzędu Transportu Kolejowego, rozmawialiśmy o nowej wizji i misji UTK, instytucji Rzecznika Praw Pasażera Kolei, scenariuszach szkoleniowych dla maszynistów oraz celach i wyzwaniach na nadchodzące miesiące.

Raport Kolejowy: Nowy rok, nowa strona, nowe  logo. Panie Prezesie, proszę opowiedzieć nam,  skąd pomysł na odświeżenie identyfikacji wizualnej  urzędu?

Ignacy Góra: Nowa strona internetowa i logo to nie  tylko odświeżona szata graficzna. To zmiana filozofii  działania urzędu – czyli jeszcze większe nastawienie  na odpowiednią obsługę naszych klientów.  Zmieniliśmy wygląd i układ witryny tak, by każdy  mógł wygodnie korzystać z odnowionego serwisu.  Strona jest responsywna – dostosowuje się do wielkości  ekranu, również na urządzeniach mobilnych.  Najważniejsze jest jednak zamieszczenie kart usług  i ułożenie treści w taki sposób, żeby każda grupa  klientów – czy to jest przewoźnik, maszynista czy  podróżny – w jednym miejscu znalazła informacje  dla nich przeznaczone. Staramy się, aby informacje,  które zamieszczamy na stronie, były napisane językiem  przystępnym, zrozumiałym dla jak najszerszej  grupy odbiorców.  Trochę mniej zauważalna, ale równie ważna zmiana  to nowa misja i wizja UTK. Misja to: kreowanie  bezpiecznych i konkurencyjnych warunków  świadczenia usług transportu kolejowego,  a wizja: nowoczesny i otwarty urząd dbający  o wysokie standardy wykonywania usług  na rynku transportu kolejowego. Dzisiaj  rynek wymaga od nas więcej. Nie tylko  reaktywnego działania na pojawiające się  problemy, ale aktywnego dostarczania  rozwiązań, których efektem będą pozytywne  zmiany, a przede wszystkim rozwój  rynku kolejowego. Stąd na pierwszym  miejscu w misji znalazło się „kreowanie”.  Chcemy być nowoczesnym urzędem  dbającym o wysokie standardy wykonywania  usług na rynku transportu  kolejowego, co znalazło odzwierciedlenie  w wizji UTK.

RK: Nowa jest także instytucja  Rzecznika Praw Pasażera Kolei.  Jakie będą zadania Rzecznika?  Dlaczego Rzecznik  jest potrzebny?

IG: Rzecznik Praw Pasażera  Kolei to pierwsza  instytucja, która  ułatwi pasażerom  pozasądowe dochodzenie swoich  praw. W przypadku, gdy reklamacja  pasażera nie zostanie  uwzględniona n p. p rzez p rzewoźnika  kolejowego, podróżny  zamiast iść do sądu będzie mógł  złożyć wniosek o wszczęcie postępowania  przed Rzecznikiem.  Powinno to znaczenie przyspieszyć  rozwiązanie sprawy. Postępowanie  przed Rzecznikiem będzie  bezpłatne i powinno być nie  dłuższe niż dziewięćdziesiąt dni.  Pierwsze wnioski są już rozpatrywane.  Na stanowisko Rzecznika  Praw Pasażera Kolei powołałem  Panią Joannę Marcinkowską. Jest  doświadczonym pracownikiem  urzędu. Dotychczas zajmowała się  m.in. zagadnieniami związanymi  z funkcjonowaniem transportu kolejowego  oraz prawami pasażerów.  Rzecznik został powołany na mocy  ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu  sporów konsumenckich.  Rzecznik pomoże rozwiązać spór  z przedsiębiorstwem kolejowym,  ale pasażer ma jeszcze inne  możliwości dochodzenia swoich  praw. Nadal można złożyć skargę  do Prezesa UTK – na tych samych  zasadach co dotychczas.

RK: Jakie jeszcze nowości planuje  UTK na 2017 r.?

IG: Nowe działania UTK związane  są z dużą nowelizacją ustawy  o transporcie kolejowym. Między  innymi chodzi o obowiązki wynikające  z otwarcia obiektów infrastruktury  usługowej dla przewoźników.  Do zadań Prezesa UTK  należy nadzór nad niedyskryminującym  i równym traktowaniem  przewoźników w przydzielaniu  dostępu do bocznic kolejowych,  a także prowadzenie rejestru takich  obiektów. W zakresie interoperacyjności  nowością są kompetencje  do uregulowania w drodze decyzji  warunków oraz terminu przeprowadzenia  badań na sieci kolejowej.  Decyzja wydawana jest na wniosek  zarządcy, przewoźnika kolejowego,  dysponenta, producenta, wykonawcy  modernizacji albo importera  w przypadku, gdy zarządca nie  dojdzie do porozumienia z którymś  z tych przedsiębiorców.

RK: Czy będą Państwo kontynuowali  spotkania, które w zeszłym  roku odbywały się pod hasłem  „Piątki z UTK”?

IG: Chcemy dzielić się swoją  wiedzą, wyjaśniać wątpliwości  i pomagać rozwiązywać problemy.  Dlatego cały czas zapraszam  wszystkich zainteresowanych  do udziału w „Piątkach z UTK”.  Jesteśmy do Państwa dyspozycji.  Z uwagi na duże zainteresowanie  zachęcam do umawiania się  na spotkania indywidualne w ramach  „Piątków z UTK”. Na stronie  internetowej urzędu zamieściliśmy  formularz, dzięki któremu każdy  zainteresowany może zarezerwować  termin wizyty.  „Piątki z UTK” organizujemy  od 2015 r. W 2016 r. odbyło się  osiemdziesiąt takich spotkań.  W ich trakcie poruszane były zagadnienia  dotyczące m.in. interpretacji  przepisów prawa, nieprawidłowości  wykazanych podczas  kontroli czy zasad nadzoru nad  pracą komisji kolejowych. Istotnymi  kwestiami poruszanymi na spotkaniach  były zagadnienia dotyczące  np. Systemów Zarządzania  Bezpieczeństwem (SMS) w przedsiębiorstwach  kolejowych czy roli  pełnomocnika ds. przewozu towarów  niebezpiecznych. Wśród omawianych  tematów znalazły się też  zasady wprowadzania wyrobów  kolejowych na rynek, utrzymania  pojazdów czy licencji maszynisty.  Jesteśmy otwarci na wszystkich  korzystających z usług kolei, nie  tylko związanych z nią zawodowo.

RK: 8 lutego w UTK obradowała  Sejmowa Komisja Infrastruktury.  Jak ocenia Pan Prezes przebieg  obrad? Jakie tematy poruszano?

IG: W siedzibie UTK odbyło się  specjalne wyjazdowe posiedzenie  Sejmowej Komisji Infrastruktury.  Posłowie zapoznali się m.in. z naszą  informacją na temat sytuacji  pasażerów z niepełnosprawnością  oraz z perspektywami poprawy  standardu ich podróżowania. Cieszę  się, że parlamentarzyści pozytywnie  ocenili działalność urzędu  w tej dziedzinie. Poza oceną  obecnej sytuacji przedstawiliśmy  propozycje rozwiązań poprawiających  sytuację pasażerów z niepełnosprawnością.  Cały czas namawiam  przewoźników m.in. do tego,  by skrócić konieczność zgłaszania  przez osobę o ograniczonych  możliwościach ruchowych chęci  podróży z 48-godzinnym wyprzedzeniem.  Istotne znaczenie dla  osób z niepełnosprawnością ma  także kształtowanie oferty przez  organizatorów transportu publicznego,  przede wszystkim przez  marszałków poszczególnych województw.  W 2016 r. UTK przeprowadził  szczegółową analizę  wymagań stawianych przewoźnikom  w poszczególnych województwach.  Podejmuję także wspólne  działania z innymi instytucjami.  Aktywność na rzecz osób z niepełnosprawnością  jest doceniana.  UTK został w 2016 r. wyróżniony  nagrodami „Lodołamacze” i „Przyjaciel  Integracji”.  Na posiedzeniu Komisji przedstawiona  była również informacja  Ministra Infrastruktury i Budownictwa  na temat Krajowego Programu  Kolejowego do 2023 r., a także informacja  Prezesa Najwyższej Izby  Kontroli dotycząca Wieloletniego  Programu Inwestycji Kolejowych.

RK: Urząd Transportu Kolejowego  przygotował aplikację SOLM  i opublikował scenariusze szkoleniowe  dla maszynistów. Proszę  opowiedzieć nam więcej o tym  projekcie.

IG: Przez najbliższe półtora roku  Urząd Transportu Kolejowego  powinien wydać prawie dziesięć  tysięcy licencji. Dotychczas nowe  dokumenty otrzymało ponad siedem  tysięcy maszynistów. Przepisy  nakazują, by do 29 października  2018 r. wymienić wszystkie  dokumenty uprawniające do prowadzenia  pojazdów kolejowych,  czyli prawa kierowania pojazdem  kolejowym na licencję maszynisty  i świadectwo maszynisty. W tym  roku spodziewamy się dużego napływu  wniosków, dlatego wprowadziliśmy  własny system ułatwiający  ich składanie i upraszczający  cały proces. Chcemy, by maszyni-  ści mogli w jak najprostszy sposób  złożyć wniosek. SOLM umożliwia  wypełnienie wniosku i przesłanie  go do UTK za pomocą elektronicznej  platformy usług publicznych  e-PUAP. Jeśli ktoś nie ma założonego  profilu zaufanego, może  go potwierdzić również w każdym  naszym oddziale terenowym. UTK  proponuje też rozwiązanie dla  wnioskodawców niekorzystających  z e-PUAP. SOLM umożliwia złożenie  wniosku w kreatorze na stronie  internetowej. Po zweryfikowaniu  danych wniosek zostanie zapisany  w systemie, otrzyma indywidualny  kod kreskowy, a wnioskodawca  zostanie poproszony o wydrukowanie  i podpisanie wniosku. Wtedy  komplet dokumentów należy  przesłać do nas. Zastosowanie  rozwiązań informatycznych, takich  jak kreator i sprawdzanie  poprawności danych, znacząco  przyspieszy wydawanie licencji,  ponieważ zmniejszy liczbę błędnie  składanych wniosków. Ponadto  rozwiązania te pozwalają wnioskodawcom  na monitorowanie  statusu wniosku przez Internet.  Nowy system ułatwi komunikację  pracowników UTK z wnioskodawcami  i instytucjami działającymi  w imieniu wnioskodawcy. Chciałbym  zaznaczyć, że SOLM to nasz  autorski pomysł i został stworzony  ze środków wygospodarowanych  w urzędzie. Chcemy maksymalnie  przyspieszyć i ułatwić obsługę  wniosków.

RK: A scenariusze szkoleniowe?

IG: Od 2018 r. zmieniają się zasady  doszkalania maszynistów.  Prowadzący pojazdy kolejowe  będą musieli nie rzadziej niż raz  w roku przejść trzygodzinne szkolenie  na symulatorze. Chcę, by  przewoźnicy i ośrodki szkoleniowe  były jak najlepiej przygotowane  na zmiany w systemie szkolenia  maszynistów. Dlatego opublikowaliśmy  trzydzieści scenariuszy  szkoleniowych. Obejmują one różne  sytuacje, z jakimi maszynista  może spotkać się podczas pracy.  Poza standardowymi czynnościami  scenariusze ćwiczą reakcje  również na zdarzenia nietypowe  oraz uwzględniają różne możliwe  nieprawidłowości. Naszym zamierzeniem  jest, aby scenariusze stanowiły  minimalny standard i były  wykorzystywane przez ośrodki  szkolenia w opracowywaniu własnych  scenariuszy do symulatorów.  Warto potraktować je jako  bazę do rozbudowy i udoskonalenia  własnych scenariuszy, tak aby  stanowiły jeden z najważniejszych  czynników poprawy bezpieczeństwa  ruchu kolejowego. Niektóre  scenariusze zostały stworzone  na podstawie analizy sytuacji,  które doprowadziły do wypadków  na kolei.

RK: Ostatni raport Najwyższej  Izby Kontroli pozytywnie ocenia  działalność UTK dotyczącą nadzoru  nad utrzymaniem i stanem  technicznym skrzyżowań linii  kolejowych z drogami publicznymi,  w tym „dzikich przejść”, oraz  prawidłowością prowadzenia  dokumentacji technicznej przez  zarządców infrastruktury. Jednak  statystyki wypadków na przejazdach  niepokoją. Co można jeszcze  zrobić, aby poprawić zarówno  statystyki, jak i stan techniczny  przejazdów?

IG: Problem wypadków na przejazdach  wynika m.in. z tego,  że Polska charakteryzuje się największym  zagęszczeniem przejazdów  kolejowo-drogowych w Europie.  Średnio przejazd występuje  co 1,8 km. Do największej liczby  zdarzeń dochodzi na przejazdach  kat. D, czyli niestrzeżonych. Cały  czas prowadzimy działania edukacyjne  np. z Inspekcją Transportu  Drogowego, kontrolujemy stan  przejazdów. Jednak aby poprawić  bezpieczeństwo, potrzebne  jest również zrozumienie tego  zagadnienia wśród samorządów.  Dlatego wystąpiłem do organów  zarządzających drogami  oraz organizacji samorządowych  o zwrócenie szczególnej uwagi  na prawidłowe oznakowanie i stan  techniczny dróg w obrębie przejazdów.  Wypadki w tych miejscach  są zapisywane na konto kolei,  podczas gdy część nieprawidłowości,  które do nich doprowadziły,  wynika z przyczyn niezależnych  od kolei.

RK: O jakich nieprawidłowościach  mowa?

IG: Należą do nich m.in. niewłaściwe  usytuowanie przejazdów,  trudności w uzyskaniu przez  zarządców infrastruktury od zarządców  dróg np. wyników pomiaru  natężenia ruchu oraz brak  współpracy i wzajemnego informowania  się zarządców infrastruktury  kolejowej, policji, zarządców dróg  o przeprowadzanych kontrolach.  Zachęcamy również, aby zarządca  infrastruktury drogowej po  stwierdzeniu nieprawidłowości  na przejeździe poinformował o tym  właściwego zarządcę infrastruktury  kolejowej lub UTK. Zarządcy  dróg mogą także uczestniczyć  w pracach specjalnego zespołu  zadaniowego powołanego w urzędzie  i zgłaszać swoje inicjatywy  poprawiające bezpieczeństwo  na przejazdach.

RK: Jakie są najważniejsze cele  i wyzwania, przed którymi stoi  obecnie UTK?

IG: Jednym z najważniejszych  celów Prezesa UTK jest ciągła  poprawa bezpieczeństwa na kolei.  Chcę, aby nie były to tylko  kontrole, ale przede wszystkim  zachęcanie wszystkich do odpowiednich  zachowań, na przykład  przez zainicjowaną przez UTK  „Deklarację w sprawie rozwoju kultury  bezpieczeństwa w transporcie  kolejowym”. Będziemy nadal zwracać  baczną uwagę na problemy  pasażerów, w szczególności osoby  z niepełnosprawnością. Chcę,  aby jeszcze bardziej zwiększyć  otwartość UTK, wspierać wnioskodawców  w realizacji ich zapytań  i pomagać w rozwiązywaniu  problemów. W 2017 r. szczególnie  chcemy zwrócić uwagę na operatorów  bocznic i pełny dostęp  do infrastruktury usługowej. Wyzwaniem  będą zmiany wnikające  z nowelizacji ustawy o transporcie  kolejowym czy IV Pakiet Kolejowy.

Rozmawiała LS