Aktualności

Rola kolei w transporcie towarów

Urząd Transportu Kolejowego zaktualizował opracowanie „Zwiększenie roli kolei w równoważeniu transportu towarów w Polsce”.
W dokumencie zawarto propozycje działań mających przyczynić się do równoważenia transportu w Polsce.

UTK podkreśla, że od ostatniego dziesięciolecia XX wieku zauważa się zmniejszanie znaczenia i udziału kolei w transporcie towarów oraz zwiększoną dominację transportu drogowego. Mając do wyboru drogi lub kolej spedytorzy, nadawcy i odbiorcy towarów wybierają transport drogowy. Na takie ruchy wpływają koszty, wygoda oraz dostawa pod wskazany adres w systemie door- to-door.
W opinii prezesa UTK Ignacego Góry to jednak kolej powinna pełnić główną rolę na najdłuższym odcinku trasy. Jak podkreślił:
– Kolej powinna pełnić główną rolę na najdłuższym odcinku trasy transportu towarów. Natomiast przewozy drogowe powinny być wykonywane jedynie na początkowym i końcowym odcinku (czyli na tzw. pierwszej i ostatniej mili). Oznacza to, że te dwa środki transportu powinny ze sobą współpracować, a nie konkurować.
Opracowanie przygotowane przez Urząd Transportu Kolejowego stanowi propozycję uszczegółowienia rozwiązań dotyczących transportu intermodalnego przedstawionych w „Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)”. W opracowaniu przeanalizowana została sytuacja na rynku transportu towarów koleją w Polsce. Dokonano także analizy doświadczeń w krajach europejskich w celu przedstawienia rozwiązań pozwalających na równoważenie transportu realizowanego koleją i transportem drogowym. Zaznaczono, że działania powinny być realizowane w ramach wspólnego projektu strategicznego, którym jest rozwój transportu intermodalnego. Projekt natomiast powinien określić kierunki, działania, w tym niezbędne inwestycje w infrastrukturę transportu, zapewniające możliwość zwiększenia przewozów intermodalnych.

Polityka państwa

UTK zaleca stworzenie długofalowej polityki państwa, która wskaże jak ma funkcjonować transport w Polsce. Fundamentem są takie elementy jak położenie geograficzne naszego kraju, uwarunkowania ekonomiczne, aktualne priorytety w polityce transportowej Unii Europejskiej i dynamiczny wzrost wymiany handlowej. W polityce państwa powinno się uwzględniać różne gałęzie transportu i różne obszary logistyki.
Konieczne jest także pokazanie kierunków osiągnięcia przewagi, a także gwarantować realizację konkretnych celów w określonym czasie.
Bezwarunkowe jest:

  • zapewnienie konkurencyjnych czasów przejazdu pomiędzy kluczowymi węzłami komunikacyjnymi naszego kraju,
  • wprowadzenie docelowych parametrów technicznych linii,
  • wprowadzenie spójnej polityki w zakresie pobieranych opłat.

Spójna polityka transportowa powinna jednoznacznie określać znaczenie infrastruktury kolejowej w Polsce w perspektywie do 2050 r. Ponadto powinna uwzględniać strategiczne znaczenie polskich portów morskich, jako głównych generatorów wpływów budżetowych.

Benchmarking

W tym obszarze UTK zaleca wprowadzenie skutecznych rozwiązań stosowanych w innych krajach w zakresie interwencji państwa w rozwój transportu intermodalnego z udziałem kolei. Urząd powołuje się na przykłady krajów zachodnioeuropejskich, które pokazują, że im bardziej aktywna polityka wspierania kolei, tym większy jej udział w rynku transportowym. UTK szczególnie powołuje się na rozwiązania szwajcarskie, gdzie między innymi prawo daje możliwość wsparcia finansowego dla budowy i rozbudowy urządzeń przeładunkowych w transporcie intermodalnym, a także finansowania budowy, rozbudowy i modernizacji bocznic.

Infrastruktura kolejowa

W tym wypadku UTK podkreśla, że planowane oraz już realizowane projekty infrastrukturalne powinny zapewniać poprawę parametrów techniczno-eksploatacyjnych kolejowej infrastruktury liniowej i punktowej przeznaczonej dla szybkich pociągów intermodalnych. Podkreśla się konieczność dostosowania infrastruktury do obsługi pociągów o długości do 740 metrów, z maksymalnym naciskiem na oś do 22,5 ton, przy jednoczesnym podwyższeniu przepustowości na odcinkach o ruchu mieszanym lub o wysokiej częstotliwości połączeń.
Należy również udrożnić międzynarodowe korytarze transportowe pomiędzy portami morskimi Trójmiasta, a przejściami granicznymi z Republiką Czeską oraz Słowacją. Wynika to z faktu, że głównie drogą morską odbywa się ruch intermodalny generowany przede wszystkim przez kontenerowce. Oznacza to, że parametry linii kolejowych powinny umożliwiać obsługę wszystkich typów tych jednostek. Natomiast podejmowane działania winny prowadzić do stworzenia atrakcyjnej oferty przewozowej.
Urząd zaleca zatem:

  • wykorzystanie istniejącej obecnie linii kolejowej nr 4 Zawiercie – Grodzisk Mazowiecki,
  • powrót do projektu budowy linii kolejowej nr 5 Korytów – Gdańsk Główny.

Budowa linii kolejowej nr 5 umożliwi także poprawę dostępności do wodnego transportu śródlądowego za sprawą bliskiego przebiegu rzeki Wisły w pobliżu Wyszogrodu oraz Płocka a także połączenie z planowanym Centralnym Portem Komunikacyjnym i portem lotniczym w Modlinie i komunikację z istniejącymi zakładami PKN Orlen w Płocku produkującymi wyroby petrochemiczne.
UTK postuluje również przywrócenie do stanu użyteczności stacji kolejowej Katowice Muchowiec.

Obiekty infrastruktury usługowej

W opracowaniu sugeruje się, że do 2030 r. powinny powstać w Polsce kluczowe centra intermodalne, które będą styczne z siecią kolejową w sposób gwarantujący konkurencyjny czas przejazdu oraz stałe połączenia pomiędzy nimi. Terminale powinny być połączone z obiektami logistycznymi leżącymi w krajach sąsiednich w szczególności leżących na trasach korytarzy towarowych prowadzących do Niemiec, Czech, i na Litwę.
Każde z centów powinny być połączone infrastrukturą kolejową, a warunki dostępu powinny nadawać priorytet dla takich tras.
UTK zaznacza, że silną stroną realizacji usług logistycznych w Polsce mogą być niższe ceny usług związanych z przeładunkiem czy innymi usługami w terminalach. Ponadto dla tras utworzonych w ramach sieci terminali powinny być zaproponowane preferencyjne stawki dostępu do infrastruktury liniowej, np. poprzez dofinansowanie usług z wykorzystaniem kolei.

Popularyzacja wykorzystania kontenerów

Opracowanie naciska na upowszechnienie użycia kontenerów jako jednostek do przewozu wielu typów ładunków. Wpłynąć ma to na powiększenie wolumenu przewożonych towarów. Wnioskuje się o wprowadzenie zachęt do korzystania z kontenera jako jednostki transportowej.

Przewóz naczep koleją

Prezes UTK zaleca, aby transport towarów powyżej 300 km powinien być realizowany przy wykorzystaniu środków transportu kolejowego. Dlatego też sugeruje się rozwój przewozów naczep i przyczep samochodowych koleją. W celu zagwarantowania takich przewozów należy inwestycje w infrastrukturę punktową skorelować z inwestycjami w infrastrukturę drogową.

Przewóz zestawów samochodowych koleją

Także koleją, ale w kierunkach Litwa – Czechy, Litwa – Niemcy i Białoruś – Niemcy, zaleca się przewozy tranzytowe całych zestawów samochodowych, czyli ciągników siodłowych z naczepą. Wymaga to jednak przygotowania odpowiedniej infrastruktury dla rozwiązań „ruchomej drogi” i kompatybilnego z wybraną technologią taboru. Zaleca się ponadto wprowadzenie dodatkowych zachęt dla przewoźników drogowych oraz kreowanie międzynarodowej polityki transportowej w tym zakresie.

Dostęp do infrastruktury drogowej i internalizacja kosztów

Urząd zachęca również do działań, które są zgodne z polityką proekologiczną UE. W tym wypadku każdy transportu powinien internalizować, czyli pokrywać w pełnym stopniu swoje koszty zewnętrzne poprzez pełne wdrożenie zasady „zanieczyszczający płaci”. Co ważne na Starym Kontynencie transport drogowy internalizuje koszty zewnętrzne tylko w ok. 50%. UTK sugeruje wprowadzenie systemu, który w rozsądnym czasie doprowadzi do sytuacji, w której usługa transportowa będzie odzwierciedlała realne koszty związane z jej negatywnym oddziaływaniem na środowisko.
Istotne jest wprowadzenie systemu poboru opłat na całej sieci dróg krajowych w Polsce. Opłaty za dostęp do infrastruktury drogowej powinny być tak skonstruowane aby zachęcać do korzystania z ekologicznych środków transportu czyli przenoszenia towarów na kolej przy większych odległościach.

Kontrole GITD


Dla UTK ważnym czynnikiem zwiększającym równowagę transportową jest zwiększenie intensywności kontroli w transporcie drogowym. Dlatego też możliwości działania Generalnej Inspekcji Transportu Drogowego powinny zostać rozszerzone. W opracowaniu wnioskuje się stworzenie systemu skutecznych, wymagających i rygorystycznych kontroli stanu technicznego i masy pojazdów przez GITD – w szczególności na wjeździe do kraju, określenie katalogu wysokich kar i ich egzekwowania w przypadku łamania przepisów.

Rola zarządcy infrastruktury

Urząd rekomenduje zarządcę infrastruktury do zapewnienia odpowiednich parametrów sieci, umożliwiających sprawne przemieszczanie towarów pomiędzy punktami przeznaczenia. W tym celu należy zagwarantować jak najwyższą dostępność do infrastruktury przeładunkowej oraz poprawić współprace operacyjną z zarządcami infrastruktury stycznej. W opracowaniu zachęca do usprawnienia procesu koordynacji działań inwestycyjnych PKP PLK z interesariuszami transportu kolejowego.
UTK szczególnie jednak podkreśla konieczność zdefiniowania na nowo zasad stosowania ulgi intermodalnej, tak aby wspierała ona podmioty realizujące przewozy na trasach o największym potencjale do rozwoju tego typu przewozów.

RK

Avatar
MD