Aktualności Pasażer Raport z Polski Wywiady

Tomasz Gontarz: Nowoczesność jest gwarantem rozwoju [WYWIAD]

Raport Kolejowy, o problemach przewozów pasażerskich, Europejskim Roku Kolei oraz planach na innowacje w PKP Intercity SA rozmawiał z Tomaszem Gontarzem, członkiem zarząd spółki odpowiedzialnym za strategię i rozwój.

Panie Prezesie, witamy na łamach Raportu Kolejowego, a ponieważ dopiero co wkroczyliśmy w nowy rok więc proszę o ocenę i podsumowanie tego który właśnie minął. Jaki był 2020 rok w przewozach pasażerskich?

Tomasz Gontarz,
członek zarządu spółki PKP Intercity SA

Miniony rok upłynął pod znakiem epidemii koronawirusa. Ograniczenia wprowadzane w sferze publicznej w związku z zagrożeniem epidemicznym znacząco wpłynęły na zmniejszenie zapotrzebowania na podróże koleją. Wiosną spadek frekwencji w pociągach sięgał 93-94%. Jesienią, podczas drugiej fali, średni spadek liczby rezerwacji na połączenia PKP Intercity wyniósł około 65% względem 2019 roku. W 2020 roku przewieźliśmy łącznie 26,7 mln pasażerów, co stanowi 45% spadku w stosunku do roku poprzedzającego.

Rynek przewozów pasażerskich znalazł się w trudnej sytuacji. Problemy dotknęły wszystkich przewoźników. Pomimo utrudnień PKP Intercity zgodnie z planem kontynuowało inwestycje w unowocześnienie floty swoich pociągów. I należy podkreślić, że 2020 rok przyniósł widoczne efekty największego programu inwestycyjnego w historii spółki – park taborowy przewoźnika wzmocniło 30 nowoczesnych lokomotyw elektrycznych oraz ponad 130 zmodernizowanych wagonów. PKP Intercity odebrało w sumie 46% pojazdów zaplanowanych do zakupu lub modernizacji w realizowanym programie „PKP Intercity – Kolej Dużych Inwestycji”. W 2021 rok przewoźnik wszedł z zakontraktowanymi umowami o łącznej wartości ponad 5 mld zł brutto.

Pomimo zawirowań w funkcjonowaniu przewozów pasażerskich, sytuacja spółki jest stabilna i mimo trudnych uwarunkowań rynkowych PKP Intercity zachowało płynność finansową

Poprzedni rok był ciężki, czy ten ma szansę być pomyślniejszy? Jakie cele stawiacie sobie w 2021 roku, jakie macie plany w zakresie inwestycji taborowych?

Pomimo zawirowań w funkcjonowaniu przewozów pasażerskich, sytuacja spółki jest stabilna i mimo trudnych uwarunkowań rynkowych PKP Intercity zachowało płynność finansową.

Na pewno więc najbliższe miesiące będą pomyślne w zakresie realizacji strategii taborowej. W tym roku pasażerowie mogą spodziewać się udostępnienia do ruchu kolejnych nowości wzbogacających flotę PKP Intercity. W tym miejscu przywołam bydgoski zakład PESA, który modernizuje nasze wagony w ramach jeszcze dwóch kontraktów, wartych razem blisko 560 mln zł brutto. Obejmują one unowocześnienie łącznie 120 pojazdów. PKP Intercity odebrało już pierwsze wagony z tej puli. W 2021 roku park taborowy wzmocnią także pierwsze z 81 nowych wagonów, które w ramach wartego niemal 700 mln zł brutto kontraktu dla PKP Intercity produkuje H. Cegielski Fabryka Pojazdów Szynowych w Poznaniu. Ponadto w najbliższych miesiącach PKP Intercity planuje otwarcie ofert w przetargu na modernizację 90 wagonów typu 141A / 111A oraz wykonanie naprawy okresowej na 5. poziomie utrzymania z odnową 40 wagonów typu Z1. W planach jest też podpisanie kontraktu na zakup 10 manewrowych lokomotyw spalinowych oraz 10 (z opcją na dodatkowych 5 pojazdów) elektrycznych lokomotyw wielosystemowych.

Podpisaliście z Ministerstwem Infrastruktury umowę PSC (z ang. Public Service Contract) o świadczenie przez PKP Intercity usług publicznych w zakresie międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich. Czy mogę prosić o szczegóły?

Umowę PSC (z ang. Public Service Contract) na świadczenie usług publicznych w zakresie międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich w latach 2021-2030 podpisaliśmy z końcem zeszłego roku. Wartość umowy wynosi ponad 21 mld zł. Celem tego jest zwiększenie udziału transportu kolejowego w rynku przewozów pasażerskich i dalszy rozwój kolei jako najbardziej ekologicznego środka transportu zbiorowego. Dzięki nowej umowie PSC, stanowiącej gwarancję dla pozyskiwania finansowania zewnętrznego, a także z wykorzystaniem środków własnych, możliwe będą inwestycje taborowe na kwotę ponad 19 mld zł, które będą realizowane do 2030 roku. Planowane inwestycje obejmują m.in.: zakup 38 składów wagonowych, piętrowych typu push-pull do obsługi połączeń międzyaglomeracyjnych (np. Warszawa – Łódź, Kraków – Katowice) wraz z 45 lokomotywami wielosystemowymi dostosowanych do prędkości 200 km/h oraz zakup ponad 500 nowych wagonów, dostosowanych do prędkości nie mniejszej niż 200 km/h. W planach jest też modernizacja blisko 500 wagonów kursujących z prędkością 160 km/h i 200 km/h, a także zakup 63 (+ opcja 32) lokomotyw wielosystemowych prowadzących pociągi z prędkością 200 km/h oraz zakup 16 lokomotyw hybrydowych, spalinowo – elektrycznych o prędkości maksymalnej w trakcji elektrycznej 160 km/h i w trakcji spalinowej 120 km/h. Tabor wzmocnimy równie 20 składami zespolonymi o napędzie hybrydowym i prędkości max. do 160 km/h.

To zapewni pasażerom komfortowe i bezpieczne warunki podróżowania. Dzięki temu kolej ponownie będzie najchętniej wybieranym środkiem transportu do podróży długodystansowych, zmniejszy się negatywne oddziaływanie na środowisko poprzez przyciągnięcie osób dotychczas korzystających z transportu indywidualnego. We wrześniu 2020 r. podczas badania satysfakcji z podróży w pociągach PKP Intercity zbadaliśmy m.in. kwestię podejścia podróżnych do ekologii. W badaniu wzięło udział 801 pasażerów naszych pociągów. Według deklaracji 44% pasażerów PKP Intercity kwestie związane z ekologią mają wpływ na to jaki środek transportu oni wybierają. Widać więc wyraźnie, że dbałość o ekologię jest jednym z istotnych czynników, które mają wpływ na decyzje konsumentów.

Ten rok to przede wszystkim Europejski Rok Kolei. W związku z tym bardzo duży nacisk kładzie się na Zrównoważony Ład. Jakie działania w tym kierunku chce lub podejmuje PKP Intercity?

Rozwój kolei jako najbardziej ekologicznego środka transportu zbiorowego jest jednym z głównych celów nowej, dziesięcioletniej umowy na świadczenie usług publicznych, którą PKP Intercity podpisało z Ministerstwem Infrastruktury. Zrównoważony transport to jedno z założeń Europejskiego Zielonego Ładu, który jest kompleksową strategią Unii Europejskiej dotyczącą ochrony środowiska oraz przeciwdziałania zmianom klimatycznym.

Europejski Zielony Ład zakłada, że do 2050 roku sektor transportu ma dokonać 90% redukcji emisji gazów cieplarnianych, a rozkładowe podróże poniżej 500 km mają stać się neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla do 2030 roku. Niektórym może się wydawać, że to odległe terminy i transport pasażerski ma dużo czasu na zmiany. Kolej charakteryzuje się ponad 3 razy mniejszą emisją dwutlenku węgla niż transport drogowy i ponad 8 razy mniejszą emisją niż lotniczy, co czyni ją najbardziej ekologicznym środkiem transportu zbiorowego. Chcąc upowszechnić wśród pasażerów świadomość oddziaływania poszczególnych środków transportu na środowisko, PKP Intercity pracuje nad wdrożeniem informacji dla pasażerów nt. śladu węglowego, jaki pozostawi ich podróż pociągiem oraz tego o ile bardziej ekologiczna będzie ona od przejazdu innymi środkami transportu. Wybierając pociągi PKP Intercity zamiast transportu drogowego w samym 2020 roku Polacy przyczynili się do mniejszej o 460 tys. ton emisji dwutlenku węgla do atmosfery. PKP Intercity podjęło się przygotowania offesetu ekologicznego, który umożliwi pasażerom bezpośredni udział w osiąganiu przez przewoźnika neutralności klimatycznej. Będzie to dobrowolna dodatkowa opłata, która w całości zostanie przeznaczona na projekty ekologiczne. PKP Intercity planuje realizować nasadzenia wraz z Lasami Państwowymi, z którymi podpisało list intencyjny dotyczący współpracy przy tym projekcie. Możliwość uiszczania dobrowolnej dodatkowej opłaty na cele środowiskowe będzie udostępniania pasażerom w kolejnych kanałach sprzedaży, począwszy od internetowego systemu e-IC. Chcemy stać się pierwszym polskim przewoźnikiem pasażerskim, którego działalność będzie neutralna dla klimatu.

Przypomnę też inne działania jakich się podjęliśmy. W 2020 roku zakończyliśmy montaż liczników energii elektrycznej w ponad 300 lokomotywach i elektrycznych zespołach trakcyjnych, realizowany w ramach projektu Eko Podróż. Dzięki danym z liczników PKP Intercity płaci za faktycznie zużywaną energię elektryczną trakcyjną, a nie za odbiegające od rzeczywistości szacunki zużycia. Dzięki licznikom możliwe jest również rozliczenie, z korzyścią dla PKP Intercity, energii elektrycznej oddanej do sieci trakcyjnej podczas procesu hamowania pojazdu trakcyjnego. Zyskaliśmy w ten sposób nie tylko narzędzie identyfikowania rzeczywistego zużycia energii elektrycznej, lecz także możliwość szukania potencjalnych obszarów obniżenia jego zużycia. Przewidujemy roczne kilkuprocentowe oszczędności wolumenu energii trakcyjnej. Identyfikacja rzeczywistego zużycia i zarządzania nim przyczyni się do oszczędzania energii, a tym samym do ochrony środowiska naturalnego.

Z tą inwestycją wiąże się kolejny nasz projekt – eco driving. Celem tego przedsięwzięcia jest wypracowanie technik prowadzenia pociągu przez maszynistów, które pozwolą na obniżenie ilości zużywanej energii elektrycznej przez wszystkie pociągi prowadzone z wykorzystaniem trakcji elektrycznej. Aby oszacować skalę potencjalnych oszczędności, PKP Intercity przeprowadziło pomiary i analizę zużycia energii przez cztery pary rozkładowych pociągów, kursujące na czterech różnych trasach. Pomiary były wykonywane przez ponad dwa miesiące. Analizy wskazują, że dzięki wdrożeniu eco drivingu potencjalna oszczędność wolumenu energii elektrycznej wyniesie kilka procent w skali roku, co bezpośrednio przełoży się na mniejsze koszty zakupu energii trakcyjnej.

W najbliższych latach będziemy kłaść bardzo duży nacisk na innowacyjne działania proekologiczne

Panie Prezesie, w spółce pełni Pan funkcję członka zarządu odpowiedzialnego za rozwój i innowacje, a w obszarze ekologii planujecie sporo działań – jakie korzyści powinny one przynieść?

W najbliższych latach będziemy kłaść bardzo duży nacisk na innowacyjne działania proekologiczne. Redukcję negatywnego wpływu na otoczenie poprzez mniejszą emisję spalin, hałasu i substancji szkodliwych zapewnią m.in. inwestycje w unowocześnianie zapleczy technicznych PKP Intercity. W planach mamy przebudowę 16 bocznic kolejowych.

PKP Intercity na przykład planuje częściowe pokrycie zapotrzebowania na energię elektryczną poprzez wykorzystanie na swoich stacjach postojowych odnawialnych źródeł energii w postaci paneli fotowoltaicznych. Spółka zakończyła analizy w tym zakresie i przygotowuje pilotażowe uruchomienie fotowoltaicznych źródeł OZE na terenie bocznicy kolejowej Warszawa Grochów. Celem tego działania jest zmniejszenie kosztów energii elektrycznej dostarczanej do budynków infrastrukturalnych bocznicy i tym samym ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko.

Przykładem inwestycji w ekologię jest podpisana pod koniec września 2020 r. warta ponad 34 mln zł brutto umowa z firmą Mostostal Warszawa na zaprojektowanie i zbudowanie myjni automatycznej na terenie bocznicy kolejowej PKP Intercity we Wrocławiu. Myjnia automatyczna będzie obiektem całorocznym służącym do mycia zewnętrznego pociągów. Wyposażona będzie w oczyszczalnię ścieków z obiegiem zamkniętym wody technologicznej, pozwalającym na wielokrotne wykorzystywanie wody z mycia. Na dachu pomieszczenia technicznego myjni zamontowane zostaną panele fotowoltaiczne w celu produkcji energii elektrycznej na potrzeby własne budynku. Hala wyposażona będzie w system zbierania deszczówki i stanowisko do zabezpieczenia taboru przed oblodzeniem. Obiekt we Wrocławiu to jedna z zaplanowanych 7 nowoczesnych myjni, w które zostaną wyposażone stacje postojowe w ramach programu inwestycyjnego PKP Intercity.

Inwestujemy w nowoczesny tabor. Już obecnie we flocie PKP Intercity jest 60 elektrycznych zespołów trakcyjnych, które zostały zaprojektowane z myślą o ochronie środowiska i zbudowane z ekologicznych, podlegających recyklingowi materiałów. Pociągów tego typu będzie w parku taborowym spółki więcej. W siedleckim zakładzie Stadler Polska trwa produkcja pierwszego elektrycznego zespołu trakcyjnego FLIRT dla PKP Intercity. Jest to pierwszy z 12 nowoczesnych pociągów, które trafią do przewoźnika w ramach wartej ponad miliard złotych brutto umowy. System odzyskiwania energii sprawia, że pociągi będą oddawać do sieci trakcyjnej energię wytworzoną podczas hamowania Do 12 pociągów FLIRT dołączy także 14 elektrycznych zespołów trakcyjnych ED74, na których modernizację PKP Intercity podpisało w ubiegłym roku umowę z konsorcjum spółek Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego „Mińsk Mazowiecki” oraz PESA Bydgoszcz.

Ekologiczne rozwiązania można również znaleźć w lokomotywach PKP Intercity. Zmodernizowane pojazdy serii SM/SU42 oraz nowe lokomotywy SU160 posiadają silniki spełniające nowe normy emisji spalin. Pozwala to na znaczne ograniczenie emisji cząstek stałych czy tlenków azotu, co wydatnie wpływa na mniejsze zanieczyszczenie powietrza.

W ramach programu inwestycyjnego flota przewoźnika wzbogaciła się już o 30 najnowocześniejszych w Polsce lokomotyw elektrycznych, które dla PKP Intercity wyprodukowała firma NEWAG. Co więcej, przewoźnik podpisał z oleśnicką firmą Olkol sp. z o.o. umowę na modernizację 20 lokomotyw elektrycznych serii EU/EP07. W jej wyniku pojazdy zyskają m.in. nowy system sterowania hamowaniem. Po modernizacji możliwe stanie się hamowanie elektrodynamiczne z możliwością odzyskiwania energii i oddawania jej do sieci trakcyjnej.

Trzeba też podkreślić, że wdrażanie ekologicznych rozwiązań należy traktować jako inwestycję, która w dłuższej perspektywie przyniesie oszczędności i przyczyni się do dalszego rozwoju firmy.

Reklama