Wywiady

Systemowe podejście do Kolei Dużych Prędkości

Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa wraca do tematu Kolei Dużych Prędkości. Podczas konferencji zorganizowanej 14 czerwca br. w siedzibie MIB spotkali się reprezentanci instytucji i firm zaangażowanych w rozwój kolei.

Celem konferencji była wymiana poglądów i doświadczeń w zakresie nowoczesnego transportu kolejowego. Zaprezentowane zostały stanowiska ekspertów dotyczące rozwiązań możliwych do zastosowania podczas budowy Kolei Dużych Prędkości oraz taboru wykorzystywanego do obsługi tego projektu. Wnioski zgłoszone w ramach konferencji posłużą do sporządzenia analizy dotyczącej możliwości realizacji Kolei Dużych Prędkości oraz przedstawienia jej wyników Radzie Ministrów. „Raport Kolejowy” poprosił Podsekretarza Stanu Andrzeja Bittela o podsumowanie konferencji, a także wskazanie największych wyzwań związanych z budową Kolei Dużych Prędkości w Polsce.

Raport Kolejowy: Panie wiceministrze, jak ocenia Pan konferencję? Jakie tematy udało się poruszyć?

Andrzej Bittel: Konferencja zorganizowana przez MIB 14 czerwca br. pt. „Rozwój polskiej kolei z wykorzystaniem środków UE – analiza możliwości budowy Kolei Dużych Prędkości w Polsce” zapoczątkowała powrót do debaty na temat budowy Kolei Dużych Prędkości. Na rozpoczęciu konferencji wskazano jednoznacznie, że powstanie w Polsce KDP uzależnione jest od rentowność tego przedsięwzięcia. Podczas wydarzenia omówiono wyniki dotychczas zrealizowanych na zlecenie PKP PLK SA prac studialnych dla budowy KDP finansowanych ze środków UE dostępnych w ramach POIiŚ 2007-2013 oraz wybrane studia przypadku w zakresie tego typu przedsięwzięć w innych krajach UE. Istotnym elementem debaty była analiza możliwych kierunków rozwoju dalszych połączeń ponad wstępnie określone połączenie Warszawa – Łódź – Poznań/Wrocław. W szczególności rozpatrywano trasowanie przedłużenia KDP w kierunkach zachodnim i południowym w celu utworzenia połączenia z systemami krajów sąsiadujących. W kontekście ewentualnej budowy KDP poruszono również niezwykle ważne kwestie bezpieczeństwa ruchu kolejowego i zgodności technicznej oraz zapewnienia odpowiedniego taboru. W przypadku ruchu pociągów z prędkością przekraczającą 250 km/h, oprócz specjalnie dostosowanej infrastruktury kolejowej, konieczne jest wdrożenie wymaganych dla KDP zasad prowadzenia ruchu i systemów zarządzania bezpieczeństwem. W dalszej kolejności, opierając się na doświadczeniach krajów Europy Zachodniej, zaprezentowano koncepcje wykorzystania linii KDP do obsługi pasażerskich przewozów międzyaglomeracyjnych i regionalnych. Bardzo ważny głos zabrał przedstawiciel Izby Gospodarczej Transportu Lądowego, omawiając potencjał branży wykonawców i producentów konieczny do realizacji projektu KDP. W ostatniej części konferencji zaprezentowano potencjał naukowy w zakresie wdrażania projektów KDP, a także szczegółowo opisano kierunki kształcenia przyszłych kadr i dotychczasowe osiągnięcia naukowe. Przedstawiono również możliwość wykorzystania infrastruktury badawczej Instytutu Kolejnictwa w zakresie podsystemów KDP. Wyniki konferencji posłużą Ministerstwu Infrastruktury i Budownictwa do przeprowadzenia dalszych analiz w zakresie możliwości realizacji projektu KDP w Polsce oraz podjęcia decyzji w zakresie ewentualnej realizacji projektu. W opinii MIB konferencja okazała się sukcesem, na nowo otwierając temat ewentualnej przebudowy polskiej kolei. Co więcej, wydarzenie to spotkało się z pozytywnym odbiorem społecznym. Była także przedmiotem wielu artykułów w prasie branżowej. Już podczas trwania konferencji uczestnicy zwracali uwagę na wysoki poziom jej organizacji oraz na ciekawy dobór wystąpień i prelegentów.

RK: Czy według Pana potrzebujemy w Polsce KDP?

AB: Decyzja o przystąpieniu do realizacji projektu KDP powinna opierać się na odpowiednich analizach, wynikach prac studialnych oraz uwzględniać możliwości finansowe sfery publicznej. Decyzja w sprawie przystąpienia do budowy nowego systemu KDP powinna zostać podjęta również z uwzględnieniem całego kontekstu funkcjonowania systemu transportowego w kraju, tj. zapewnienia zrównoważonego i synergicznego rozwoju wszystkich gałęzi transportu ze szczególnym naciskiem na ich intermodalność. Inwestycja w KDP nie może bowiem wynikać wyłącznie z chęci zaspokojenia czysto technicznych (innowacyjnych) oraz infrastrukturalnych potrzeb sektora transportu kolejowego. Musi ona wynikać z ekonomicznie uzasadnionej konieczności zapewnienia sprawnego przewozu osób, który w pełni realizuje oczekiwania mieszkańców i gospodarki narodowej. Zważywszy, że transport kolejowy jest systemem naczyń połączonych, niezbędne będzie systemowe podejście.

RK: Co jest największym wyzwaniem we wcieleniu projektu KDP w życie?

AB: Projekt budowy systemu Kolei Dużych Prędkości w Polsce jest przedsięwzięciem cywilizacyjnym. W tym kontekście, w przypadku podjęcia ewentualnej decyzji po zakończeniu niezbędnych analiz o budowie KDP, największe wyzwanie stanowić będzie przygotowanie odpowiedniej dokumentacji (technicznej, środowiskowej), przygotowanie analiz ekonomicznych, zgromadzenie wszystkich niezbędnych środków finansowych i zasobów kadrowych na ten cel oraz, co również jest bardzo ważne, przekonanie społeczeństwa do realizacji tego projektu. Poważne wyzwanie dla rządu polskiego stanowić będzie zapewnienie środków nie tylko na budowę KDP, ale także utrzymanie systemu w późniejszym okresie. W tym przypadku decydujący może okazać się harmonogram przygotowań do budowy, mając m.in. na uwadze wykorzystanie środków UE kolejnej perspektywy finansowej. Ponadto należy pamiętać, że w związku z wprowadzeniem Kolei Dużych Prędkości w Polsce, zarządca infrastruktury eksploatujący linie KDP oraz przewoźnik planujący wykonywać przewozy na tych liniach przy wykorzystaniu odpowiedniego taboru, zobowiązani będą do zmiany swojego systemu zarządzania bezpieczeństwem w celu zapewnienia właściwej eksploatacji oraz prowadzenia ruchu. Linie kolejowe dużych prędkości oraz obsługujący je tabor są co do zasady (poza pociągami Pendolino) nowymi rozwiązaniami, których polska kolej jeszcze nie posiada. W tym zakresie niezbędne będzie znalezienie odpowiednich, już funkcjonujących rozwiązań, realizujących zakładane cele. Należy tu pamiętać o przetestowaniu technologii w krajowych warunkach. Konieczne będzie wybranie producentów, wykonawców, dostawców i kadr, potrafiących zrealizować tak ambitny projekt.

RK: Jak wg MIB miałyby przebiegać KDP?

AB: Rekomendowany w studium wykonalności, przygotowanym na zlecenie PKP PLK SA w 2013 roku, wariant budowy KPD zakłada budowę dwutorowej linii kolei dużych prędkości na odcinku Warszawa – Łódź – Poznań/Wrocław, w tym budowę łącznika głównej linii z Centralną Magistralą Kolejową oraz modernizację istniejących linii kolejowych. W ramach prac studialnych dla budowy KDP rozważano także trasowanie przedłużenia KDP w kierunkach zachodnim i południowym, w celu połączenia polskiego systemu z systemami krajów sąsiadujących (do Berlina i Pragi). Należy jednak zaznaczyć, że z uwagi na konieczność zaktualizowania dokumentacji technicznej, przeprowadzenia procedury związanej z wykupem gruntów oraz uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, rekomendowane warianty przebiegu linii Y oraz jej przedłużenia do Berlina i Pragi mogą jeszcze ulec zmianie.

RK: Na koniec pytanie o kwestię wykonalności i finansowania – czy może Pan powiedzieć coś na ten temat?

AB: Budowa infrastruktury KDP to wielowymiarowy projekt inwestycyjny, który powinien być tak opracowany, aby w wymiarze finansowym był opłacalny. Model powinien być kompleksowy, tzn. uwzględniać nie tylko finansowanie, ale też późniejszą realizację projektu i jego utrzymanie. Deklaracja na temat wyboru finansowania KDP w chwili obec – nej wydaje się przedwczesna. Na ten moment dysponujemy jedynie szacunkowymi kosztami inwestycji, które opiewają na dziesiątki miliardów złotych. Szczegółowe informacje dotyczące kosztów będą znane po podjęciu decyzji o ewentualnej budowie KDP w Polsce oraz wykonaniu niezbędnych analiz. Wówczas będziemy mogli bliżej oszacować koszty budowy i utrzymania, a co za tym idzie dobrać odpowiedni model finansowania. Do wariantów, które powinny zostać poddane analizie, należy z pewnością wybór partnera prywatnego oraz inne formy łączenia środków z różnych źródeł, w tym środków możliwych do pozyskania z budżetu UE. Ponadto istotne znaczenie co do decyzji o budowie KDP jak również o szczegółowym jej przebiegu ma przeprowadzenie analiz związanych z Centralnym Portem Komunikacyjnym.

Rozmawiała LS

Materiał ukazał się w Raporcie Kolejowym 4/2017