Tramwaje

Bydgoskim tramwajem przez trzy dekady

Losy bydgoskiego taboru odzwierciedlają historię Polski ostatnich trzydziestu lat. W przedstawionym rysie historycznym można znaleźć wiele analogii do sytuacji komunikacji szynowej w innych miastach. Tramwaje jeszcze niedawno uznane za staroświeckie i niedofinansowane, teraz przeżywają swój renesans.

Pod koniec lat 80-tych ubiegłego wieku, Bydgoszcz wzorem innych polskich miast dysponowała pojazdami tramwajowymi otrzymywanymi z tzw. przydziału państwowego. Sytuacja uległa zmianie po przemianach ustrojowych, czyli po roku 1989. Ostatnie tramwaje typu 805Na z chorzowskiego Konstalu, MZK otrzymało pod koniec 1990 roku w ilości 6 sztuk. Tabor do obsługi tras składał się z wysłużonych wagonów typu 5N i 5ND oraz przegubowych 803N, a także nowoczesnych jak na tamte lata składów 805Na. W tymże roku ilość linii tramwajowych wynosiła 10, co miało wpływ na duże zapotrzebowanie wagonów do ruchu liniowego.

W 1989 roku zmodernizowano trasę do Lasu Gdańskiego, dobudowując od ul. Artyleryjskiej II tor, wiadukt nad torami kolejowymi i pętlę tramwajową z dwoma peronami i torem odstawczym. Natomiast w 1991 roku zmodernizowano także pętlę na Łęgnowie, budując 2 tory przelotowe i bocznicę. Rok 1990 to duży cios dla funkcjonowania komunikacji szynowej. Zamknięciu w połowie stycznia ulega trasa do Dworca PKP w ciągu ul. Dworcowej, a co za tym idzie zmianie ulegają trasy trzech linii tramwajowych: 1, 2 i 8. Linia 4 ulega likwidacji. Po kilku miesiącach taka sytuacja spotyka linię 5. Ilość linii tramwajowych wynosi 8. W takiej sytuacji część taboru stała się zbędna, dlatego też w 1992 roku zaprzestano eksploatacji wagonów 5N i 5ND, przeznaczając kilka wozów silnikowych na pojazdy techniczne. Niestety taki sam los spotkał także tramwaje przegubowe 803N, które ostatni raz wyjeżdżały na trasy linii 7 i 9 jeszcze na jesieni 1992 roku, a następnie odstawiono jako rezerwę taborową.

W 1993 roku praktycznie cały park tramwajowy składał się z wagonów 105NW i 805Na. W okresie stagnacji i braku perspektyw na zakup nowych tramwajów, zaczęto kierować najstarsze pojazdy na remonty kapitalne NG I. Podczas późniejszych napraw NG II zaczęto podczas modernizacji stosować m. in. przetwornice statyczne, nowe napędy maszyn drzwiowych, przyciski otwierania drzwi przez pasażera czy nowe wyświetlacze LED z systemem informacji pasażerskiej. W kabinach montowane były nowe pulpity motorniczego oraz klimatyzatory. Drugie wagony przebudowywano na doczepy czynne bez stanowiska motorniczego. Także wizualnie wnętrza wagonów były bardziej eleganckie z innymi laminatami, nagrzewnicami, oświetleniem wpuszczanym w sufit, żółtymi poręczami czy podwójnymi siedzeniami z lewej strony oraz drzwiami bez dolnej szyby. Zmieniono także malowanie na biało-czerwono-niebieskie.

W latach 90-tych i po roku 2000 dużym zastrzykiem finansowym dla MZK, a także urozmaiceniem, były kolorowe tramwaje w różnych kompilacjach reklam. Perspektywa zmian zaczęła być faktem dopiero w 2008 roku, kiedy to do przewoźnika trafiły z bydgoskiej Pesy dwa nowe, całkowicie niskopodłogowe Tramicusy 122N o nr. 364 i 365. W 2010 roku w związku z możliwością finansowania inwestycji miejskich ze środków unijnych, podjęto decyzję o budowie linii tramwajowej do Dworca PKP. Trasę poprowadzono od ul. Focha (węzeł Garbary) przez ul. Naruszewicza, nowy most Władysława Jagiełły na Brdzie, ul. Dworcową (po śladzie dawnej linii) i z. ul. Zygmunta Augusta do pętli Rycerska. Uroczyste otwarcie trasy nastąpiło 22 listopada 2012 roku, a skierowano na nią linie 3 z Wyścigowej i 5 z Glinek. Kolejną przymiarką do największej inwestycji po budowie w 1953 roku linii „Brda”, było przygotowanie w ramach unijnego projektu BiT City trasy na Fordon, która w planach była już od wielu lat i czekała na realizację. Jej początek to rejon pętli Fordońska/Wyścigowa, a koniec na Łoskoniu wraz z minizajezdnią, halą przeglądową i pętlą. Długość to aż 9,5 km.

Na trasie zbudowana została estakada tramwajowa o długości prawie pół kilometra, a na niej węzeł przesiadkowy zintegrowany z przystankami autobusowymi i kolejowymi. 16 stycznia 2016 uroczyście oddano do użytku trasę fordońską. Do jej obsługi zakupiono w bydgoskiej Pesie 12 nowoczesnych pięcioczłonowych, niskopodłogowych, klimatyzowanych tramwajów Pesa Swing 122NaB i skierowano je na linie 3, 5, 7 i 10. Trasa 3 z Wilczaka i 5 z Rycerskiej ma swój koniec na Łoskoniu, natomiast linie 7 z Kapuścisk i 10 z Lasu Gdańskiego kończą na pętli Niepodległości. Na tym jednak miasto nie poprzestało. W 2019 roku także przy pomocy dofinansowaniu ze środków UE, zmodernizowano część trasy w al. Wojska Polskiego oraz przebudowano pętlę Kapuściska na 3-torową. Zakupiono także 6 niskopodłogowych, trzyczłonowych wagonów Pesa Swing 121NaB do obsługi linii 7 i 8. Jednocześnie, niemal w tym samym czasie rozpoczęto przebudowę węzła Szarych Szeregów wraz z dobudową nowej relacji skrętnej Glinki-Wyżyny oraz przebudową torowiska do pętli Wyżyny, a także samej pętli dzięki czemu będzie możliwy wjazd i wyjazd z dwóch kierunków. Te inwestycje już zakończono, natomiast trwa realizacja ostatniej, rozpoczętej w 2019 roku, czyli budowa połączenia Ronda Kujawskiego z Rondem Bernardyńskim, nową trasą w ul. Kujawskiej. Także tu zakupiono nowoczesne 5-cio członowe tramwaje Pesa Swing 122NaB-10. Oddanie trasy do użytku planowane jest na I kwartał 2021 roku. W kolejnej perspektywie środków unijnych planuje się budowę połączeń tramwajowych wzdłuż Wyszyńskiego do ul. K. Chodkiewicza i dalej przez Chocimską lub Kamienną do pętli Rycerska. Druga trasa poprowadzona zostanie ul. Solskiego (torowisko jest już teraz wyprowadzone z R. Kujawskiego), Piękną, Szubińską i Kruszwicką do R. Grunwaldzkiego.

Inwestycjom towarzyszą także zmiany taborowe. Dzięki zakupowi nowych tramwajów, część starych 805Na zostaje wycofywana z ruchu. Jednak zapotrzebowanie na tabor jest spore, ponieważ na chwilę obecną w Bydgoszczy funkcjonuje 10 linii tramwajowych plus jedna wakacyjna. Na dzień 16 marca 2020 roku na stanie liniowym jest 100 wagonów wysokopodłogowych oraz 35 niskopodłogowych. Ilostan taboru przedstawiam poniżej:

  1. 805Na:     98 szt.
  2. 805NM:   2 szt.
  3. 122N:       2 szt.
  4. 122NaB:  12 szt.
  5. 121NaB:  6 szt.
  6. 122 NaB-10:  15 szt.

Razem: 135 sztuk jednostek tramwajowych.

Michał Grossmann