Wywiady

Janusz Kowalski: Podział ma charakter sektorowy

O systemie nadzoru właścicielskiego nad Spółkami Skarbu Państwa rozmawiamy z wiceministrem aktywów państwowych Januszem Kowalskim

Panie Ministrze, na początek proszę przybliżyć cele i założenia jakie są fundamentem działania Ministerstwa Aktywów Państwowych?

Na chwilę obecną Minister Aktywów Państwowych kieruje działami administracji rządowej – energia i gospodarka złożami kopalin. Wykonuje także czynności związane z realizacją praw i obowiązków akcjonariusza oraz prowadzi sprawy związane z realizacją uprawnień w zakresie praw z akcji wobec spółek Skarbu Państwa pozostających w kompetencji Ministra Aktywów Państwowych. W szczególności Minister Aktywów Państwowych wykonuje prawa głosu oraz inne prawa korporacyjne i majątkowe akcjonariusza wobec tych podmiotów, a także zajmuje się monitorowaniem sytuacji ekonomiczno-finansowej i ogólnej kondycji spółek, a także realizuje inne zadania w zakresie efektywnego nadzoru właścicielskiego.

Powstanie Ministerstwa ma zapobiegać rozproszeniu nadzoru właścicielskiego nad Spółkami Skarbu Państwa. Czy to oznacza, że do tej pory były z tym problemy?

Ministerstwo Aktywów Państwowych powstało, żeby bardziej skutecznie sprawować nadzór właścicielski nad  Spółkami Skarbu Państwa, a także wspierać przedsiębiorstwa z udziałem kapitałowym SP w celu podnoszenia ich efektywności. Tym samym chcemy sukcesywnie pomnażać aktywa, które powinny jeszcze lepiej pracować dla swojego właściciela czyli Polaków.

Nie da się ukryć, że kolej to też energia. Priorytetem MAP jest bezpieczeństwo energetyczne kraju. Jak w Pana opinii kolej wpisuje się w ten obszar?

Rynek kolejowy jest jednym ze strategicznych sektorów gospodarki, a jego funkcjonowanie,  co do czego panuje pełna zgodność, wywiera istotny wpływ nie tylko na rozwój ekonomiczny, ale także bezpieczeństwo państwa. Wielomiliardowe inwestycje związane z realizacją rządowych programów takich jak choćby Krajowy Program Kolejowy do 2023 r., program wieloletni Pomoc w zakresie finansowania kosztów zarządzania infrastrukturą kolejową, w tym jej utrzymania i remontów do 2023 r. czy ostatnio przyjęty Rządowy Program Kolej + do 2028r. stanowią dźwignię rozwoju kraju, ale mają też znaczenie geopolityczne, wpływając na państwo i region. Rynek kolejowy wpisuje się więc zdecydowanie w obszar działań zwiększających bezpieczeństwo państwa, również energetyczne. Przykładem są inicjatywy takie jak projekt PKP CARGO S.A, jednego z największych operatorów kolejowych przewozów towarowych w Europie, który wspólnie z Jastrzębską Spółką Węglową i Fabryką Pojazdów Szynowych H. Cegielski, będzie pracował nad lokomotywą o napędzie wodorowym. To szansa nie tylko na oszczędność kosztów paliwa i rozwiązanie sprzyjające ochronie środowiska, ale także stworzenia w Polsce rozwiniętego rynku wodoru, który zawiera produkowany przez JSW gaz koksowniczy. Finalnie zwiększy więc bezpieczeństwo energetyczne poprzez dywersyfikację źródeł zasilania.

W styczniu nastąpił podział podmiotów podlegających bezpośrednio ministrowi Sasinowi, jak i wiceministrom. Minister Jacek Sasin będzie między innymi nadzorował Centralny Port Komunikacyjny oraz PKP PLK. Dlaczego akurat ta jednostka podlega bezpośrednio szefowi resortu?

Minister Aktywów Państwowych koordynuje prace resortu, a także ustala podstawowe kierunki jego polityki, określa kierunki pracy i zadania w sprawach realizowanych przez ministerstwo. Wykonuje swoje funkcje przy pomocy sekretarzy stanu, podsekretarzy stanu, dyrektora  generalnego czy szefa gabinetu politycznego. Jako sekretarz stanu realizuję, w ramach stosownych upoważnień, politykę ustaloną przez Radę Ministrów, a wykonywane przeze mnie przedsięwzięcia są wyrazem polityki resortu. W ramach podziału kompetencyjnego w samym ministerstwie sprawuję bezpośredni nadzór nad podmiotami z sektora kolejowego takimi, jak PKP S.A. i PKP PLK S.A. czy przedsiębiorstwami komunikacji samochodowej z zaangażowaniem kapitałowym Skarbu Państwa. Podział wewnętrzny kompetencji nadzorczych, będący efektem dobrej współpracy i uzgodnień wewnątrzresortowych, ma charakter sektorowy. Tak, jak poszczególni sekretarze i podsekretarze stanu sprawują, w porozumieniu z ministrem, nadzór właścicielski nad określonymi branżami, tak szef resortu, koordynując prace całego MAP, realizuje bezpośredni nadzór nad takimi inwestycjami jak Centralny Port Komunikacyjny, który ma z kolei integrować transport lotniczy, kolejowy i drogowy wokół węzła przesiadkowego między Warszawą a Łodzią.

Natomiast inne jednostki z sektora transportowego, w tym PKP PLK, trafią pod Pana nadzór. W sumie ma być ich 17. Na czym będzie polegał Pana nadzór nad nimi?

Warto zauważyć, że, obok stanowiska sekretarza stanu, pełnię również funkcję Pełnomocnika Rządu do spraw reformy nadzoru właścicielskiego nad spółkami Skarbu Państwa. Celem Pełnomocnika i powołanej niedawno Komisji ds. Reformy Nadzoru Właścicielskiego, składającej się z wybitnych prawników, przedstawicieli świata nauki oraz biznesu, jest wypracowanie reformy przepisów prawa w zakresie nadzoru właścicielskiego, w szczególności przedstawienie rekomendacji w zakresie wprowadzenia prawa koncernowego, kompetencji rad nadzorczych czy innych rekomendacji w zakresie reformy prawa handlowego. Chodzi o stworzenie nowoczesnych narzędzi prawnych umożliwiających skuteczne prowadzenie biznesów przez spółki prawa handlowego. Rolą resortu i komisji będzie też wypracowanie, odpowiadających wyzwaniom współczesności, standardów nadzoru właścicielskiego nad spółkami Skarbu Państwa. Jest to przedsięwzięcie bardzo ważne z punktu widzenia jego efektywnego sprawowania. W ramach podziału kompetencyjnego w samym ministerstwie będę też sprawował, o czym mowa wcześniej, proaktywny nadzór właścicielski nad przyporządkowanymi mi podmiotami, m.in. monitorując ich ogólną kondycję, w tym sytuację ekonomiczną i finansową, a także realizowane przez nie inwestycje. Będzie to niewątpliwie okres wytężonej pracy, która w co wierzę, zaowocuje wieloma wspólnymi sukcesami.