Aktualności Tramwaje

Bezpieczne tramwaje w świetle homologacji i dopuszczenia do ruchu

Fot. 1. Badania nacisków statycznych wywieranych na tor przez poszczególne osie tramwaju
Rok 2020 był kolejnym, w którym polskie miasta realizowały odbiory zakupionych tramwajów oraz ogłaszały nowe przetargi na dostawę tego typu taboru lub na inwestycje w infrastrukturę. Tabor wymienia coraz więcej przewoźników, w tym Poznań, który niedawno zakupił 50 tramwajów typu Moderus Gamma produkcji Modertrans Poznań Sp. z o.o. Są to pojazdy niskopodłogowe, przystosowane do obecnych potrzeb komunikacyjnych. W gronie miast kupujących nowy tabor jest również Kraków, do którego dostarczanych jest 50 tramwajów typu Tango Kraków wyprodukowanych przez Stadler Polska Sp. z o.o. Jest to pierwsza większa inwestycja tego miasta po wielu latach przestoju. Aglomeracja Śląska zakupiła również nowy tabor – 10 tramwajów jednoczłonowych typu Moderus Beta (dwu- oraz jednokierunkowych) z zamówienia podstawowego oraz 27 dwóch typów tramwajów przegubowych, produkcji firmy Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz S.A. Obydwa typy pojazdów przeszły już badania homologacyjne przeprowadzane przez Sieć Badawczą Łukasiewicz – Instytut Pojazdów Szynowych „TABOR” i uzyskały świadectwa homologacji. Od 2015 roku firma przeprowadzała procesy homologacji niemal wszystkich pojazdów tramwajowych dostarczanych do polskich miast. Poza tramwajami zajmujemy się również badaniami różnego typu kolejowych pojazdów szynowych i szynowo-drogowych oraz ich certyfikacją. Kwestia bezpieczeństwa w przewozach realizowanych przez tramwaje wielokrotnie jest tematem na różnego rodzaju konferencjach naukowych oraz w deklaracjach ofertowych producentów pojazdów. Jednak czy wystarczające jest zamontowanie na obu jego końca zderzaków przejmujących częściowo energię zderzenia lub spełnienie wymagań wycofanej już przez Polski Komitet Normalizacyjny normy dotyczącej bezpieczeństwa przeciwpożarowego, by pojazd był bezpieczny przy ewentualnych kolizjach?
Od 2015 roku firma przeprowadzała procesy homologacji niemal wszystkich pojazdów tramwajowych dostarczanych do polskich miast
Część z istotnych wymagań, jakie wg Sieć Badawcza Łukasiewicz są kluczowe do zapewnienia przez tramwaj bezpiecznego podróżowania, została ujęta w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych tramwajów i trolejbusów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2011 r., nr 65, poz. 344). Zostały jednak pominięte lub zminimalizowane kwestie mające bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo podróżujących. Jednym z takich przykładów, kluczowych dla bezpieczeństwa, jest ograniczenie badań układu hamulcowego do pomiarów drogi hamowania i opóźnienia dla prędkości początku hamowania wynoszącej tylko 30 km/h. Jak powszechnie wiadomo tramwaje mogą rozwijać prędkość nawet 80 km/h, choć na wydzielonych torowiskach poruszają się one z prędkością 70 km/h. W przypadku wtargnięcia pieszego na takie torowisko lub innej awaryjnej sytuacji nie ma pewności, czy pojazd zatrzyma się wystarczająco wcześnie po wdrożeniu hamowania. Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Pojazdów Szynowych „TABOR” jest jednostką wykonującą badania, certyfikującą oraz projektującą pojazdy szynowe. W zakresie swojej akredytacji udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacyjne posiada uprawnienia do przeprowadzania procesu homologacji tramwajów oraz przeprowadzania kontroli zgodności produkcji. Sieć Badawcza Łukasiewicz przeprowadził łącznie ponad 40 różnego typu homologacji, od pełnej homologacji typu tramwaju, do rewizji świadectwa homologacji poprzez rozszerzenie homologacji typu o wersję lub wariant.
W przypadku zakupu nowych pojazdów konieczne jest przeprowadzenie homologacji typu tramwajów lub rozszerzenie istniejącego już świadectwa tramwaju typu o wariant lub wersję. W obu przypadkach należy opierać się na dwóch głównych rozporządzeniach:
  • Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie homologacji typu tramwajów i trolejbusów oraz Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych tramwajów i trolejbusów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, oraz
  • Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie homologacji typu tramwajów i trolejbusów.
W związku z tym, że tramwaje są pojazdami poruszającymi się w dużej mierze po niewydzielonych miejskich torowiskach, których toki szynowe biegną w jezdni, zatem uczestniczą bezpośrednio w kołowym ruchu miejskim, dlatego podlegają pod Ustawę o Ruchu Drogowym. Znaczy to, że muszą spełniać warunki widoczności (oświetlenia zewnętrznego), analogiczne jak w przypadku pojazdów drogowych. Sieć Badawcza Łukasiewicz posiada laboratorium, które może w pełni realizować zapotrzebowanie na badania niezbędne do homologacji tramwajów. W procesie tym, zgodnie z wymaganiami, konieczne jest przeprowadzenie badań, które swoim zakresem obejmują:Czytaj dalej >