Wywiady

Żółta naklejka nie zwalnia z myślenia

Marek Olkiewicz, Wiceprezes Zarządu – dyrektor ds. eksploatacji PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., podsumował działania Spółki w zakresie zwiększenia bezpieczeństwa.

Raport Kolejowy: Początek roku to dobra okazja do podsumowania działań w minionym roku również w kwestii bezpieczeństwa, za które odpowiadają PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Jak Pan ocenia ten obszar?

Marek Olkiewicz: 2018 rok pokazał zwiększenie poziomu bezpieczeństwa na sieci kolejowej w zakresie, który bezpośrednio dotyczy działalności PKP Polskich Linii Kolejowych S.A O ponad 50 procent spadła liczba zdarzeń z winy PLK. Również o ponad 35 procent zmniejszyło się liczba wszystkich kolizji na sieci. Uważam, że jest to efekt konsekwentnych działań w zakresie kultury bezpieczeństwa. Takiemu trendowi sprzyjają nie tylko inwestycje, ale i zmiany organizacyjne, szkolenie pracowników i ich coraz większa odpowiedzialność za wykonywaną pracę. Nasze działania i praca na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem objęta jest kontrolami. Są to działania prowadzone w dzień i w nocy. Zależy nam na tym, aby w każdych warunkach, kadra, która otrzymuje profesjonale przygotowanie działała sprawnie i odpowiedzialnie.
Niewątpliwie rok 2018 to czas realizacji największych inwestycji kolejowych, które m.in. dedykowane są poprawie bezpieczeństwa. Krajowy Program Kolejowy (KPK) to ponad 220 projektów, m.in. ze znaczącym dofinasowaniem UE, dzięki którym polska kolej nie tylko lepiej łączy regiony, ale staje się bardziej konkurencyjna i bezpieczniejsza. Służą temu modernizacje linii, które obejmują przebudowę przejazdów kolejowo-drogowych, budowę bezkolizyjnych skrzyżowań i montaż nowoczesnych urządzeń sterowania. To także osobne projekty, dedykowane poprawie bezpieczeństwa – programy za setki milionów, a nawet miliardy złotych, związane z modernizacją rozjazdów i przejazdów, a także budową nowoczesnego systemu ERTMS/GSM-R.
Tylko w 2018 r. zmodernizowaliśmy blisko 400 przejazdów. To wzrost poziomu bezpieczeństwa na kolei, a dla kierowców poprawa płynności ruchu. Wymieniane lub montowane są urządzenia przejazdowe, dodatkowe zabezpieczenia (rogatki, sygnalizacja). Ma to bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pasażerów. Tylko w ramach programu przejazdowego, za ćwierć miliarda zł, PLK zaplanowały prace na 182 przejazdach. Prace na 56 skrzyżowaniach już zostały zakończone.

RK: Widoczne są działania PLK w zakresie budowy skrzyżowań bezkolizyjnych

MO: Wykorzystujemy wszystkie możliwości na takie rozwiązania. Na sieci kolejowej w ubiegłym roku zmodernizowano, przebudowano i wybudowano 113 wiaduktów. Bezkolizyjne skrzyżowania na linii toru i drogi pozwalają na sprawną komunikację drogową i przejazd pociągów. Budowa wiaduktów jest także realizowana we współpracy z samorządami m.in. w aglomeracji warszawskiej w ramach inwestycji z KPK planowana jest budowa 5 obiektów. Dla bezpieczeństwa podróżnych na stacjach budowane są przejścia podziemne m.in. na stacji Opoczno Południe, Kraków Płaszów czy Łowicz.
Na bezpieczne i szybkie podróże wpływa stan elementów infrastruktury kolejowej m.in. rozjazdów. Dzięki nowym urządzeniom, których tylko w ubiegłym roku zamontowaliśmy ponad 900, pociągi jadą sprawniej. Rozjazdy wyposażone są m.in. w system elektrycznego ogrzewania (EOR). Takie rozwiązanie chroni urządzenia przed zamarzaniem i gwarantuje właściwe działanie w trudnych warunkach zimowych. PLK realizują specjalny program rozjazdowy za 214 mln zł, który obejmuje wymianę 245 rozjazdów. Już wymienionych zostało 226. Pozostałe są montowane w ramach innych projektów inwestycyjnych.
Na polskiej sieci kolejowej powstają lokalne centra sterowania (LCS) wyposażone w komputerowe systemy i nowoczesne urządzenia, które pozwalają sprawniej i bezpieczniej prowadzić ruch większej liczby pociągów. W ubiegłym roku oddano m.in. LCS na stacji Jaworzno Szczakowa, a w tym roku kontynuowane są prace m.in. w Małkini na trasie Rail Baltica łączącej Warszawę z Białymstokiem.
2018 to pierwszy rok funkcjonowania systemu żółtych naklejek na przejazdach kolejowo – drogowych. Dodatkowe oznakowanie zostało umieszczone na 14 tysiącach skrzyżowań dróg z torami. Kontynuowane były także działania w ramach naszej kampanii społecznej Bezpieczny przejazd – „Szlaban na ryzyko!”

RK: Duża odpowiedzialność za bezpieczeństwo spoczywa również na pracownikach?

MO: Jako zarządca infrastruktury przede wszystkim odpowiedzialni jesteśmy za sprawny i bezpieczny przejazd kilku tysięcy pociągów w każdej dobie. Wciąż szkolimy pracowników. Dyżurni ruchu ćwiczą np. na symulatorze urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności. Szkolenia na tym urządzeniu pozwalają pracownikom wypracowywać właściwe postępowanie w kilkudziesięciu standardowych i niestandardowych sytuacjach.
Zwiększamy potencjał w diagnostyce m.in. przez zakup nowych pojazdów, specjalistycznego sprzętu i nowoczesnych urządzeń łączności. Ponad 200 urządzeń DSAT przez 24h, w dzień i w nocy monitoruje stan wagonów i lokomotyw, co zwiększa poziom bezpieczeństwa pasażerów i przewozu ładunków oraz eliminuje uszkodzony tabor.

RK: Co było najważniejszym zadaniem PLK w ubiegłym roku?

MO: Jeśli chodzi o bezpieczeństwo to nie ma podziału na zadania ważne i ważniejsze. Wszystkie działania są bardzo ważne, bezpieczeństwo to dla nas to priorytet. Niewątpliwe warto jednak wspomnieć o nowym, kluczowym projekcie, wprowadzonym w 2018 roku – oznakowaniu wszystkich 14 tys. przejazdów kolejowo – drogowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A dodatkowymi informacjami na odblaskowych żółtych naklejkach.
Informacje umieszczone są na napędzie rogatki – na przejazdach z rogatkami (kat. B i kat. A) lub wewnętrznej stronie krzyża św. Andrzeja – jeśli jest to przejście dla pieszych (kat. E), przejazd zabezpieczony znakami (kat. D) lub znakami i sygnalizacją świetlną (kat. C). Żółte naklejki mają trzy podstawowe dane: indywidualny numer identyfikacyjny przejazdu kolejowo-drogowego, numer alarmowy 112, numery „awaryjne” – na które można zgłaszać np. usterki. Dzięki temu, każdy użytkownik drogi ma możliwość szybkiego kontaktu ze służbami w przypadku zagrożenia życia lub usterki na przejeździe. O nowym systemie zabezpieczeń przypominają kierowcom ulotki, banery, plakaty i akcja w Internecie. Także w trakcie warsztatów z instruktorami jazdy przekazujemy informacje na temat żółtych naklejek. Robimy to po to, aby kierowcy wiedzieli jak się zachować w sytuacji zagrożenia.

RK: Czy kierowcy lub piesi korzystają z tych informacji?

MO: Do końca 2018 roku zarejestrowaliśmy ponad 400 reakcji na żółtą naklejkę. W 24 przypadkach kolejarze wstrzymali ruch pociągów. W 30 wprowadzono ograniczenie prędkości pociągów. Między innymi w Wodzisławiu Śląskim kierowca miejskiego autobusu, utknął na torach. Dzięki szybkiej reakcji i podaniu numeru z żółtej naklejki dyżurny ruchu zatrzymał w bezpiecznej odległości pociąg relacji Katowice – Bohumin.
Oczywiście, żółta naklejka nie zwalnia kierowców z myślenia. To jedynie narzędzie, które może uratować komuś życie w sytuacji zagrożenia – tak jak gaśnica czy apteczka wożona w samochodzie. To jednak zawsze kierowca podejmuje decyzje o tym jak się zachowa na przejeździe kolejowo-drogowym: czy się zatrzyma, czy nie zlekceważy znaków, sygnalizacji czy opuszczonych rogatek. Jak pokazują statystyki, niestety nie brakuje kierowców, którzy nie stosują się do przepisów ruchu drogowego i ryzykują własnym życiem. 98% wypadków na przejazdach to właśnie skutek brawury, lekkomyślności, lekceważenia przepisów przez kierujących.
Warto podkreślić, że realizację projektu wspiera merytorycznie Państwowa Komisja Badania Wypadków Kolejowych. Aby nowy system sprawnie działał, PLK przeszkoliły około 10 tysięcy pracowników: dyżurnych ruchu, dyspozytorów i koordynatorów systemów bezpieczeństwa. Inicjatywa PLK wymagała także ścisłej współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, w tym z 17 Centrami Powiadamiania Ratunkowego w całej Polsce. Z wielką satysfakcją przyjęliśmy podziękowanie od ministra spraw wewnętrznych i administracji Joachima Brudzińskiego za wdrożenie projektu oznakowania wszystkich przyjazdów i zintegrowanie go z Systemem Powiadamiania Ratunkowego. Współpraca kolejarzy i operatorów numeru alarmowego 112 podnosi poziom bezpieczeństwa na przejazdach i terenach.

RK: Jaki jest odzew na inicjatywy dla bezpieczeństwa ? Jak Pan oceni współpracę z grupami docelowymi np. ośrodkami ruchu drogowego?

MO: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wykorzystują różne metody i kanały komunikacji, by zwiększyć bezpieczeństwo na przejazdach. Ostatecznie najważniejsze decyzje podejmuje kierowca, stąd ważna jest edukacja dla obecnych i przyszłych kierowców. Jednak istotna jest rola nauczycieli i instruktorów szkół nauki jazdy. Wychodząc z założenia, że lepiej przygotowany nauczyciel, to bezpieczniejszy uczeń, w ramach kampanii Bezpieczny przejazd – „Szlaban na ryzyko!”, w 2016 roku rozpoczęliśmy cyklu warsztatów edukacyjnych dla instruktorów nauki jazdy, a od 2017 roku również dla egzaminatorów WORD. Ich celem jest edukacja i podnoszenie świadomości o zagrożeniach wynikających z niezachowania ostrożności na przejazdach, a przez to zmniejszenie zdarzeń na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych. Rozmawiamy i przekazujemy szkolącym przyszłych kierowców dodatkowe materiały. Było już 26 warsztatów na terenie całej Polski. Działania objęły blisko 2 200 ośrodków szkolenia kierowców w 16 województwach.
Podczas spotkań instruktorzy nauki jazdy otrzymują od PLK „pigułkę” wiedzy, którą mogą wykorzystać podczas zajęć z kursantami. Organizowane seminaria umożliwiają instruktorom i przedstawicielomi WORD czynny udział w dyskusji z fachowcami z zakresu bezpieczeństwa kolejowego oraz szansę omówienia aktualnych zagadnień. Materiały wideo ze zdarzeń na przejazdach, infografiki z zasadami bezpieczeństwa i dodatkowe pomoce dydaktyczne zostały przekazane do kilku tysięcy ośrodków szkolenia kierowców. W tym roku również będziemy kontynuować cykl warsztatów.

RK: W zeszłym roku PLK podpisały umowę na zakup specjalistycznych pojazdów do utrzymania infrastruktury kolejowej. W jaki sposób wpływa to na poprawę bezpieczeństwa.?

MO: W ramach projektu za 250 mln zł, zawartego w Krajowym Programie Kolejowym i współfinansowanego z środków unijnych, zakupiliśmy 47 specjalistycznych maszyn, do sprawnego usuwania usterek na liniach kolejowych oraz kontroli mostów i wiaduktów. Zamówiony sprzęt wzmocni zespoły techniczne na terenie całego kraju. Zakupiliśmy 36 wózków motorowych. Nowe pojazdy są szybsze i silniejsze od używanych dotychczas. 6 nowoczesnych pojazdów wzmocniło już zespoły techniczne w Bydgoszczy, Łodzi, Wałbrzychu, Krakowie, Gdyni i Poznaniu. Następne 15 wózków zasili w tym roku zakłady m.in. w Białymstoku i Rzeszowie. Poprzednie zakupy wózków motorowych przeprowadzone były w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.
PLK zakupiły również profilarkę tłucznia. Teraz będzie możliwe szybkie wykonywanie prac w torze, co przełoży się na sprawniejsze i bezpieczniejsze podróże. Na sieci kolejowej mamy także 6 nowych wózków spalinowych m.in. do udziału w pracach interwencyjnych. Pojazdami dysponują zespoły techniczne m.in. na Śląsku, Mazowszu i na Lubelszczyźnie. Dwie wysokowydajne podbijarki torowe, jedna rozjazdowa przyspieszą prace interwencyjne, co skróci czas napraw i zapewni sprawne oraz bezpieczne podróże i przewóz towarów. W tym roku PLK zakupiły też także pojazd do kontroli obiektów inżynieryjnych, m.in. mostów i wiaduktów. Dzięki zastosowaniu wysięgnika z koszem możliwe będą przeglądy trudno dostępnych miejsc na około 6400 obiektach inżynieryjnych. Nowe maszyny, pozwalając w krótkim czasie usunąć awarię, zapewnią regularność, punktualność i bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Pamiętajmy, że to nie jedyny sprzęt zakupiony przez spółkę w zeszłym roku. PLK uzupełniają także specjalistyczny sprzęt ratowniczy, który pozwala skracać czas usuwania skutków zdarzeń na torach. W 2018 r. za blisko 11 mln zł zakupiliśmy 5 pojazdów szynowo – drogowych oraz jeden pociąg ratownictwa technicznego, które umożliwiają szybsze przywracanie ruchu na liniach kolejowych. Nowy sprzęt jest wykorzystywany przez specjalistyczne kolejowe zespoły ratownictwa, które rozmieszczone są na terenie całego kraju, by jak najszybciej dojechać do miejsc potencjalnych zdarzeń. W tym roku popisaliśmy już umowy na kolejne pojazdy, które będą działały na torach. Zakupiliśmy kolejny nowy pociąg ratownictwa technicznego, który będzie stacjonował we Wrocławiu.

RK: Jakie są plany PLK w zakresie bezpieczeństwa na 2019 r ?

MO: W tym roku również kontynuujemy inwestycje w poprawę bezpieczeństwa. Planujemy zrealizować prace za ponad 11 mld zł. W tym przewidujemy zmodernizować ok. 1 400 km toru i ok. 800 przejazdów oraz wymienić ponad 1100 rozjazdów.
Dla zwiększania bezpieczeństwa kontynuujemy działania w zakresie pracowniczym (szkolenia), technicznym (zakup pojazdów diagnostycznych, specjalistycznego sprzętu technicznego i nowoczesnych urządzeń łączności) oraz organizacyjnym (analizy systemu bezpieczeństwa i jego optymalizowanie).
W ramach kampanii Bezpieczny przejazd – ‘’Szlaban na ryzyko!”, nadal prowadzone będą akcje informacyjne, które skierowane są nie tylko do kierowców, ale i do dzieci oraz młodzieży. Chcemy ograniczać niebezpieczne zdarzenia przy przekraczaniu torów. Kontynuowane będą spotkania w szkołach, konkursy, konferencje z instruktorami nauki jazdy, działania w mediach społecznościowych. Również w wakacje i ferie na przejazdach pracownicy PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. wspólnie ze Strażą Ochrony Kolei i policją, przypominają kierowcom i pieszym zasady bezpieczeństwa.

Rozmawiał RK