Analizy

Dziesięć lat wsparcia CUPT

Minęła dekada od momentu, kiedy Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) wspiera beneficjentów w procesie przygotowania
i realizacji inwestycji transportowych.

Przemysław Gorgol, p.o. dyrektora, zaznaczył, że publikacją Centrum Unijnych Projektów Transportowych: – Chcę unaocznić skalę realizowanych przedsięwzięć oraz płynących z nich korzyści dla polskiej gospodarki i społeczności lokalnych. Przypomnieć należy, że CUPT odpowiada za nabór i ocenę projektów, jak również za proces udzielania i rozliczania dotacji w sektorze transportu w programach operacyjnych Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), Polska Wschodnia (POPW), a także w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF). CUPT kompleksowo wspomaga beneficjenta od momentu złożenia tzw. deklaracji lub podpisania preumów, poprzez złożenie wniosku o dofinansowanie i podpisanie umowy o dofinansowanie, aż po całkowite rozliczenie projektu.

W latach 2007- 2013 w ramach POIiŚ Centrum było zaangażowane zaangażowane w 385 przedsięwzięć inwestycyjnych i przygotowawczych. Kwota przyznana ze środków z budżetu Unii Europejskiej i, co ważne, rozliczona przez CUPT, wyniosła blisko 86 mld złotych. W obecnej perspektywie budżet Unii Europejskiej dla projektów transportowych koordynowanych przez CUPT wynosi łącznie około 99 mld złotych, w tym około 80 mld złotych w ramach POIiŚ 2014–2020, 4,14 mld euro w ramach instrumentu CEF oraz blisko 1,3 mld złotych w ramach POPW. W swojej broszurze CUPT przedstawił wybrane projekty w tym projekty związane z obszarem kolejowym.

W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020, z których środki przekazywane są na gospodarkę niskoemisyjną, ochronę środowiska, przeciwdziałanie i adaptacje do zmian klimatu, transport i bezpieczeństwo energetyczne oraz ochrona zdrowia i dziedzictwo kulturowe, CUPT podpisało z beneficjentami 69 umów o dofinansowanie, na łączną kwotę wydatków kwalifikowalnych 30,2 mld zł, z czego dofinansowanie unijne wyniosło 25,2 mld złotych. Pierwszym projektem w ramach tego Programu była modernizacja linii kolejowej E 65 / C-E 65 na odcinku Warszawa – Gdynia – obszar LCS Gdańsk, LCS Gdynia. Beneficjentem było PKP Polskie Linie Kolejowe SA a wartość projektu wyniosła 1 071 049 607 zł z czego z UE 584 157 726 zł. Inwestycja obejmowała pełną modernizację linii kolejowej E 65 na odcinku Warszawa-Gdynia, na obszarze Lokalnego Centrum Sterowania Gdańsk (LCS Gdańsk) oraz Lokalnego Centrum Sterowania Gdynia (LCS Gdynia).

W ramach LCS Gdańsk zmodernizowano 21 km linii, a w LCS Gdynia – 18 km. W ramach tego projektu dokonano także modernizacji torów, układu i systemu sterowania ruchem, sieci trakcyjne wraz z zasilaniem oraz perony i obiekty inżynieryjne. Rezultatem inwestycji był wzrost wzrost liczby pasażerów. Drugim projektem był zakup taboru dla PKP Intercity SA. W tym wypadku zakupiono 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych potrzebnych do przewozów pasażerskich. Beneficjentem był nasz narodowy przewoźnik czyli PKP Intercity SA. Wartość projektu wyniosła 1 156 610 820 zł z dofinansowaniem w wysokości 658 050 400 zł. W wyniku zakupu w 2016 roku na trasy: Warszawa – Bydgoszcz, Olsztyn – Kraków, Gdynia – Katowice i Kraków – Szczecin, wyjechały nowe pojazdy zastępując blisko trzydziestoletnie pociągi. Zakupiony tabor rozwija prędkość do 160 km/h, posiada 360 miejsc siedzących, ergonomiczne fotele, gniazdka elektryczne, system wzmacniający sygnał telefonów komórkowych oraz urządzeń wi-fi. Dla przewozu towarów na duże odległości istotnym projektem była budowa nowoczesnego terminala kontenerowego w Kutnie.

W tym przypadku beneficjentem było PCC Intermodal a wartość projektu wyniosła 120 268 767 zł z dofinansowanie z UE w wysokości 36 696 778 zł. Powstanie terminala pozwoliło na zwiększenie wykorzystania transportu, który jest alternatywą dla transportu drogowego. Obecnie zapewniona jest kompleksowa obsługa ładunków przewożonych w kontenerach na dużych odległościach. W ramach inwestycji powstał terminal przeładunkowy wraz z bocznicą kolejową oraz obiekty związane z jego obsługą. Ponadto dokonano przebudowy instalacji wraz z niezbędną infrastrukturą, zakupiono system radiołączności usprawniający prace w obiekcie oraz system IT do zarządzania operacjami terminalowymi, a także urządzenia do przeładunku kontenerów, w tym dwie nowoczesne suwnice kolejowe typu RMG. Kolejnym programem, w oparciu o który w Polsce dokonuje się rozdziału środków jest Program Operacyjny Polska Wschodnia 2014–2020. Jest to instrument wsparcia finansowego rozwoju gospodarczego i społecznego dla rozwoju gospodarczego i społecznego dla pięciu województw Polski Wschodniej: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego i warmińsko- mazurskiego.

Istotą programu jest doprowadzenie do wzrostu konkurencyjności i innowacyjności makroregionu Polski Wschodniej. Co ważne, inwestycje zostały zaplanowane tak, aby wzmacniały przedsięwzięcia współfinansowane z POIiŚ 2014–2020 jak również są komplementarne wobec działań w zakresie infrastruktury kolejowej, realizowanych za pośrednictwem Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Program ten wspiera powstawanie i rozwój start‑upów, międzynarodową działalność małych i średnich przedsiębiorstw, tworzenie innowacyjnych produktów lub usług, umiejętne zarządzanie wzornictwem w firmie, komunikację miejską, drogi i kolej. W przypadku kolejnictwa istotna jest tutaj oś priorytetowa III Ponadregionalna, która ma za zadanie wzmocnienia wewnętrznych i uzupełnienie zewnętrznych połączeń w transporcie kolejowym wschodniej Polski stosownie do zapisów ujętych w Strategii rozwoju społeczno ‑ gospodarczego Polski Wschodniej do roku 2020. W ramach tego programu wykonane zostaną prace na liniach kolejowych nr 68, 565 na odcinku Lublin – Stalowa Wola Rozwadów wraz z elektryfikacją. Beneficjentem działania 3.1. jest PKP Polskie Linie Kolejowe SA. Wartość projektu wyniosła 568 995 978 zł z dofinansowaniem z UE w wysokości 185 941 885 euro. Realizacja tego projektu przyniesie szereg korzyści.

Przede wszystkim przyczyni się do zwiększenia komfortu podróży i skrócenie czasu jazdy, wzrost bezpieczeństwa  przewozu podróżnych i ładunków, a także wzrost atrakcyjności linii. Elektryfikacja natomiast zwiększy efektywność przewoźników towarowych. W rezultacie inwestycji zlikwidowane zostaną bariery architektoniczne infrastruktury kolejowej. Projekt obejmuje ponad 105 km linii kolejowych, w tym odcinek o długości 2,3 km należący do Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T). Inwestycja ma zostać zrealizowana do lutego 2020 roku. Instrument CEF „Łącząc Europę” to nowy instrument finansowy, który zastąpił dotychczasowy program TEN-T. Jego celem jest wsparcie rozwoju trzech obszarów – sieci transportowej, energetycznej oraz telekomunikacyjnej. Środki w wysokości ponad 24 mld euro, z czego 11,3 mld euro pochodzi z Funduszu Spójności zostaną rozdysponowane w ramach konkursów CEF. Instrument „Łącząc Europę” ma przyczynić się do zrównoważonego wzrostu, który będzie sprzyjał integracji społeczeństwa poprzez tworzenie nowoczesnych sieci transeuropejskich o wysokiej wydajności. Dodatkową wartością ma być stworzenie środowiska bardziej sprzyjającego inwestycjom prywatnym i publicznym poprzez połączenie ich środków finansowych oraz bezpośredniego wsparcia Unii Europejskiej.

Fundusz ma również pomóc państwom unijnym w osiągnięciu celów tzw. 20-20-20 wyznaczonych w Strategii Europa 2020, tj.:
• ograniczenia emisji CO2 co najmniej o 20% w porównaniu z poziomem z 1990 roku,
• zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w odniesieniu do całkowitego zużycia energii o 20%,
• zwiększenia efektywności użycia energii o 20%.

Projektem, który jest finansowany z CEF są prace na linii E75 na odcinku Sadowne – Czyżew wraz z robotami pozostałymi na odcinku Warszawa Rembertów – Sadowne. Beneficjentem ponownie jest PKP Polskie Linie Kolejowe SA. Wartość projektu wynosi 244 018 233 euro przy dofinansowaniu w kwocie 185 941 885 euro. Zaznaczyć należy, że linia kolejowa E75 na odcinku Warszawa Rembertów – Czyżew jest początkowym odcinkiem linii kolejowej Rail Baltica, który otrzymał wsparcie ze środków CEF w ramach pierwszego naboru projektów. Sam projekt ma wyeliminować techniczne „wąskie gardła”, obejmujące ok. 120 km Projektu Globalnego. Ponadto projekt przewiduje wdrożenie Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym. Natomiast Projekt Globalny obejmuje modernizację całej linii kolejowej E75 na odcinku Warszawa – Białystok – Suwałki – granica z Litwą. Rezultatem realizacji Projektu Globalnego będzie techniczna możliwość poruszania się pociągu pasażerskiego do 160 km/h a pociągu towarowego do 120 km/h, wzrost przewozów oraz połączeń kolejowych, a także podniesienie poziomu bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

RK

Materiał ukazał się w Raporcie Kolejowym 4/2017